https://jurnalist.com.tr/ Etkin Seçkin Haber Sitesi tr 12.08.2022 18:51:33 Jurnalist Jurnalist Haber Deyay - Jurnalist Haber Sitesi

NAZİLLİ CUMHURİYETİ






Türkiye Cumhuriyeti 98 yaşına basıyor. Bu vesile ile Bütün Dünya Dergisinin Ekim sayısınfda yayımlanan aşağıda nakledeceğim olayı  okumaktan memnun olacağınızı umarım.  

1919 yılının mayıs ve haziran ayları.

Aydın yöresinde Kuvayı Milliye çeteleri kuruluyor. Bunun için çabalayan bazı subay ve siviller, Kuvayı Milliye birliğinin komutanlığına Demirci Mehmet Efe’yi uygun görüyorlar.

Binbaşı Hacı Şükrü Bey, aynı zamanda bir Nazilli Cumhuriyeti kurulmasını, Demirci Efe’nin de bu cumhuriyetin başına geçirilmesini öneriyor.

Hacı Şükrü Bey, inatçı, atılgan ve pervasız bir subaydır. Demirci Mehmet Efe’nin güvenini kazanmıştır ve ona danışmanlık da yapmaktadır.
 
Şükrü Bey, vali, kaymakam, bucak müdürü gibi yöneticilerin Millî Kuvvetleri karşılarına almalarına ve Hürriyet ve İtilaf Partisi taraftarlarıyla işbirliği yapmalarına fena halde sinirlenmektedir.

SARAY GERİCİLİĞİNE KARŞI CUMHURİYET

Bütün çabalarına rağmen ikiliği ortadan kaldıramayınca Demirci Mehmet Efe’nin etkisinden yararlanarak Nazilli’de cumhuriyet ilan edilmesini iyiden iyiye kafasına koymuştur.
 
Türkiye devletinin adı ancak 29 Ekim 1923’te Türkiye cumhuriyeti olacaktır ama Türk aydınları 1919’da da cumhuriyet düşüncesine yabancı değillerdir. Zaten 1789 Fransız İhtilali’nden beri cumhuriyet yönetimleri dünyanın her tarafında kurulmaktadır. Bu düşünce Türk aydınlarını da etkilemiştir. Daha İkinci Abdülhamit zamanında Mithat Paşa, cumhuriyet idaresi kurmaya niyetli diye suçlanmıştır.
Türkler tarafından 1876’da Meşrutiyet ilan edilerek cumhuriyete doğru bir adım atılmış, 1908’de İkinci Meşrutiyet Devrimi’yle cumhuriyete gidiş hızlanmıştır.

Türkler tarafından ilk cumhuriyet de 1916’da Batı Trakya’da kurulmuştur. Bugünkü Türkiye topraklar içinde gene Türklerin kurduğu ilk cumhuriyet de 1918’de Kars’ta Güneybatı Kafkas Hükümeti’dir. Zaten 1917 Bolşevik devriminden sonra yıkılın Çarlık idaresinden ayrılan ülkelerde hep cumhuriyetler kurulmuştur.

Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan  bunlardandır. 1920-1922 yılları arasında İç Ege’de Demirci Akıncıları Yunanlılara karşı çete savaşı yürütürken Yunan komutanı bu yönetimi bir cumhuriyet olarak nitelemiştir.

CUMHURİYETİN VAKTİ ÇOKTAN GELMİŞTİ
 
Birinci Dünya Savaşı sonunda Almanya’da, Bulgaristan’da, Macaristan, Avusturya’da da cumhuriyet ilan edilmiştir. Türkiye’nin çevresinde olup bitenler elbette gözleri ve kulakları dış dünyaya açık Türk aydınlarının dikkatinden kaçamazdı.

Ama İstanbul’da hâlâ bir padişah vardı. Onu devirmek için bir devrim yapmak gerekirdi. Kurtuluş Savaşı işte bu devrimin yerine geçecektir. O hem istilacılardan, hem de padişahtan kurtulmayı sağlayan bir devrim olacaktır.

Bunun içindir ki, Mustafa Kemal Paşa, Ağustos 1919’da Erzurum Kongresi sırasında Mazhar Müfit Bey’in not defterine savaştan sonra yapılacak işlerden biri olarak cumhuriyet ilan edileceğini yazdırabiliyordu.

Sivas Kongresi’nin seçtiği Heyeti Temsiliye 1919 yılı sonunda Sivas’tan Ankara’ya gelirken uğradıkları Hacıbektaş’ta, Bektaşi babası, Mustafa Kemal’den cumhuriyet ilan etmesini istemesine bakarak cumhuriyet düşüncesinin halk kitlelerine doğru yayıldığını kabul edebiliriz.

23 NİSAN 1920 MECLİSİ CUMHURİYETİ İŞARET EDİYORDU

23 Nisan 1920’de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi de gerçekte bir cumhuriyetten başka bir şey değildir. Seçimlerle oluşmuş bu Meclisin başında artık bir padişah yoktur. Padişah İstanbul’da başka bir hükümetin başındadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, İstanbul’daki zaten tanımadığı padişahlığı da 1 Kasım 1922’de kaldıracaktır.
 
Şimdi sözü yeniden Nazilli Cumhuriyeti’ne getirebiliriz.

Binbaşı Şükrü Bey, Demirci Mehmet Efe’ye şöyle diyormuş:
—Efem, Aydın çevresinin kurtarıcısı sensin. Sen burada hepimizin başı, kumandanı, başkanısın. Daima da öyle kalacaksın. Burada efeler teşkilatını kurma zamanı geldi. Ben sana danışmanlık ederim. İstediğin, beğendiğin, namuslu, çalışkan, mert adamları toplar, yeni hükümeti kurarsın. Bundan başka düşmanı buradan atmanın yolu yoktur.

Hacı Şükrü Bey, bu düşüncesini bir yandan Demirci Mehmet Efe’ye aşılarken diğer yandan 57. Tümen Komutanı Albay Şefik Bey’e şaka yollu fakat her halde onun tepkisini ölçmek için:

—    Cumhuriyet ilan edeceğim! demektedir.

Şefik Bey, halkın buna henüz hazır olmadığı kanısındadır. Bu nedenle Hacı Şükrü Bey’i bu düşüncesinden vazgeçirmeye çalışır. Fakat Hacı Şükrü Bey, Demirci Efe ile yalnız kaldıkları zamanda ona Cumhuriyet düşüncesini aşılamaktan geri kalmaz.

Demirci Efe, bu düşünceye yatkındır, fakat onun ayrıca danışması gereken biri vardır: 57. Tümen Komutanı Albay Şefik Bey. Şefik Bey ona:

—Bu düşünce bütün Anadolu’nun düşmanlığını üzerimize davet etmek olur, diyerek Efe’yi bu düşüncesinden vazgeçirtir.

"AMAN DİKKAT! CUMHURİYET YAPACAKLAR!"

Yerin kulağı var demişler. Bu cumhuriyet niyetleri açıktan açığa dile getirilmese de Nazilli’de bulunan Hürriyet ve İtilaf Partisi taraftarları, Damat Ferit Paşa’ya Aydın Cephesi’nde cumhuriyet kurulacağı bilgisini ulaştırmışlar.

Akla gelebilecek bir sorunun yanıtını da verelim. İlan edilmesi önerilen cumhuriyetin başına niçin bu öneriyi yapan Hacı Şükrü veya elinde bir miktar kuvvet bulunduran Albay Mehmet Şefik Bey değil de Demirci Mehmet Efe geçirilmek istenir?

Çünkü Birinci Dünya Savaşı’nda yaşanan facialar nedeniyle halkta askerlerden uzak durma ve onlara güvensizlik düşüncelerini doğurmuştu. Bu nedenle kumandanlar, Kurtuluş Savaşı’nın başlangıcında ön plana çıkmamayı tercih etmişler, sivilleri öne çıkarmışlar, onları arkadan desteklemişlerdir. Savaşın başlangıcında işgallere direnme işini büyük ölçüde gönüllü kuvvetler üstlenmiştir. Demirci Mehmet Efe, Nazilli çevresinde tanınan ve kuvvet sahibi bir sivildir. Bu nedenle onu cumhurbaşkanı yapmak istemiş olabilirler.

Cumhuriyetin ilan edilişinin 98. yıldönümünde Demokratik Cumhuriyet mücadelemizin başarıya ulaşması için çaba göstereim. 
 
Kaynak:
Bilal Cura, “Demirci Mehmet Efe’nin Nazilli’de Kuvayı Milliye Faaliyetleri”, Millî Mücadele’de Nazilli Cephesi ve Önderleri, 2. Baskı, İstanbul 2007, Aydın İli ve İlçeleri Kültür ve Eğitim Derneği Yayını, s. 117-118.  (27 Ekim 2021)

zekisarihan.com

Yazar Sayfası: Yazarın Köşesi: / Tarih: 12.11.2021 17:07:37 / Okunma = 6683

Yazarın Diğer Yazıları

Psikojenik Amnezi (Yakınsak Aklın Unuttukları)
[ Ali Kurt ]

Bir Akıllının Taşınamaz Sırları
[ Ali Kurt ]

Evlilik mi, Bir Daha Düşün?
[ Ali Kurt ]

Kemik Kıran
[ Ali Kurt ]

Solak Nene, Eski Defter
[ Ali Kurt ]

Askıda Kalan Hayatlar
[ Ali Kurt ]

Delimsek
[ Ali Kurt ]

Arınma Seremonileri
[ Ali Kurt ]

Aradığınız Uzmanı Hemen Bulun... Aradığınız İşi Hemen Bulun



Türkiye’nin Mezhepçilik Çıkmazı Türkiye’nin Mezhepçilik Çıkmazı (92)
KADINLAR NEDEN DERLİ TOPLU GİYİNİR? KADINLAR NEDEN DERLİ TOPLU GİYİNİR? (66)
Todor Jivkov da gelecek mi? Todor Jivkov da gelecek mi? (259)
S-400’ler Çeyiz Sandığı İçin mi Alındı?! S-400’ler Çeyiz Sandığı İçin mi Alındı?! (286)
BM ve Kıbrıs’ta Çözüm BM ve Kıbrıs’ta Çözüm (589)
İktidar Olmak İsteyen Muhalefet Topluma Pozitif Enerji Verebilmelidir – 4 İktidar Olmak İsteyen Muhalefet Topluma Pozitif Enerji Verebilmelidir – 4 (1050)
Kimmiş Revizyonist? Kimmiş Revizyonist? (831)
Bu krizden çıkmak mümkün mü? Bu krizden çıkmak mümkün mü? (898)
Suudi Prens Gelirken Neler Gitti?! Suudi Prens Gelirken Neler Gitti?! (845)
Ben Yeni Cumhurbaşkanı Seçilsem İlk Önce Ne yapardım? Ben Yeni Cumhurbaşkanı Seçilsem İlk Önce Ne yapardım? (1106)
Sansür yasası Sansür yasası (1120)
Türkiye Saldırı Altında Türkiye Saldırı Altında (1136)
Enflasyon suçtur Enflasyon suçtur (1925)
İktidarın “Din Soslu” Yeni Sosyal Medya İşgali İktidarın “Din Soslu” Yeni Sosyal Medya İşgali (2065)
Mazot niye 25 lira? Mazot niye 25 lira? (1963)
Hadi oradan! Hadi oradan! (2042)
Batı Ne Verdiği Sözü Tutar Ne Attığı İmzaya Uyar!.. Batı Ne Verdiği Sözü Tutar Ne Attığı İmzaya Uyar!.. (2112)
Her şeyi biliyorlar ama bilmezlik yapıyorlar. Her şeyi biliyorlar ama bilmezlik yapıyorlar. (1995)
Turken Turken (2323)
Amerika Dedeağaç’a Niye Gelmiş?! Amerika Dedeağaç’a Niye Gelmiş?! (2630)
Belediye otobüsü Belediye otobüsü (2767)
EZAN SESİNDEN RAHATSIZ OLMAK! EZAN SESİNDEN RAHATSIZ OLMAK! (2925)
Sesli İstila Sesli İstila (2845)
BADE HARABEL UKRAYNA BADE HARABEL UKRAYNA (3186)
Osman Kavala Osman Kavala (3385)
İftirasıyla Böyle “Mücadele” Ediliyor… Hep Birlikte Ağlayalım!.. İftirasıyla Böyle “Mücadele” Ediliyor… Hep Birlikte Ağlayalım!.. (3414)
Ülkenin kurtuluşu Emevi Kültürü’nden vazgeçmekle başlar Ülkenin kurtuluşu Emevi Kültürü’nden vazgeçmekle başlar (3891)
23 Nisan, neşe dolmuyor insan 23 Nisan, neşe dolmuyor insan (3603)
Irak Nota Verdi… Erdoğan Teşekkür Etti… Irak Nota Verdi… Erdoğan Teşekkür Etti… (3641)
İKİNCİ YÜZYIL İÇİN TEMEL EĞİTİMDE YENİDEN BİR OKULLAŞMA MODELİ ÖNERİSİ İKİNCİ YÜZYIL İÇİN TEMEL EĞİTİMDE YENİDEN BİR OKULLAŞMA MODELİ ÖNERİSİ (4105)
Hıfzı Veldet Velidedeoğlu anısına saygılarla Hıfzı Veldet Velidedeoğlu anısına saygılarla (3912)
Bucha’da ne oldu? Bucha’da ne oldu? (3986)
İSRAİL DOĞALGAZI KKTC’DEN Mİ GEÇECEK? İSRAİL DOĞALGAZI KKTC’DEN Mİ GEÇECEK? (4220)
Bolluk bereket Bolluk bereket (4691)
Böyle Giderse, Bayrak İner, Ezanlar Susar! Böyle Giderse, Bayrak İner, Ezanlar Susar! (4149)
Rusya, Ukrayna savaşında kalbimiz Ukrayna tarafındadır. Rusya, Ukrayna savaşında kalbimiz Ukrayna tarafındadır. (4417)
Rusya Ukrayna Savaşı ve Asıl Kim Kaybetti Rusya Ukrayna Savaşı ve Asıl Kim Kaybetti (4013)
Kim Savaş İster? (Ben!) Kim Savaş İster? (Ben!) (4024)
MUAMMER AKSOY’u 1966 yılında yazdığı bir yazıyla anıyoruz MUAMMER AKSOY’u 1966 yılında yazdığı bir yazıyla anıyoruz (4548)
YERLİ VE MİLLÎ YERLİ VE MİLLÎ (4637)
Sezen Aksu Sezen Aksu (5004)
BİNDİK BİR ALAMETE… BİNDİK BİR ALAMETE… (5063)
Enes Enes (5794)
Kazakistan’da Kim İsyan Çıkardı, Kim Darbe Yaptı? Kazakistan’da Kim İsyan Çıkardı, Kim Darbe Yaptı? (5025)
Kreşte Kur’an ve İkiz Sözleşmeler Kreşte Kur’an ve İkiz Sözleşmeler (5389)
Diktatörler her zaman ülkesini ve halkını satar! Diktatörler her zaman ülkesini ve halkını satar! (5258)
Kıbrıs birleşirse Türklerin hakkı ne olacak? Kıbrıs birleşirse Türklerin hakkı ne olacak? (5621)
Yeni “Sömürge Valisi” Nasıl Karşılanacak? Yeni “Sömürge Valisi” Nasıl Karşılanacak? (5624)
Cumhuriyet Gazetesi’ni ancak ben kurtarırım! Cumhuriyet Gazetesi’ni ancak ben kurtarırım! (5299)
Tsunami Tsunami (6708)
Nas Değil BOP Nas Değil BOP (5642)
Kıbrıs’ın Kaderinin Değiştiği Gün Kıbrıs’ın Kaderinin Değiştiği Gün (6015)
Faiz Faydalıdır! Faiz Faydalıdır! (5521)
Cassandra Cassandra (6504)
Rumlar Yeni Yaptırımlar Peşinde Rumlar Yeni Yaptırımlar Peşinde (5861)
ÖĞRETMENLİĞİN KİMLİK BUHRANI ÖĞRETMENLİĞİN KİMLİK BUHRANI (6291)
Stokçuluk Faydalıdır! Stokçuluk Faydalıdır! (6058)
Köle pazarı Köle pazarı (6852)
Vatikan’ın Gözü Kıbrıs’ta Vatikan’ın Gözü Kıbrıs’ta (6106)
Rum Yönetiminin Yeni Hayali Projesi Rum Yönetiminin Yeni Hayali Projesi (6419)
Ankara’nın Kerkük Sessizliği!.. Ankara’nın Kerkük Sessizliği!.. (6343)
Hangi Faiz Haram? Hangi Faiz Haram? (7042)
Kendi adına konuş Kemal Bey! Kendi adına konuş Kemal Bey! (6601)
Aleykümselam Aleykümselam (7138)
Asgari Ücret Vergi Dışı Kalsın Söylemi Muhalefetin İyi Niyetli ama Büyük Yanlışıdır Asgari Ücret Vergi Dışı Kalsın Söylemi Muhalefetin İyi Niyetli ama Büyük Yanlışıdır (7546)
Lozan Çatır Çatır Çiğnenirken!.. Lozan Çatır Çatır Çiğnenirken!.. (7016)
20 yıl önce yazılan 20 yılı anlatan yazı 20 yıl önce yazılan 20 yılı anlatan yazı (7803)
Güvenlik Kuvvetlerimize Verilen Arazi Güvenlik Kuvvetlerimize Verilen Arazi (7376)
AKP Oyu neden sıfırlanmıyor? AKP Oyu neden sıfırlanmıyor? (8101)
Görünmez goril! Görünmez goril! (7804)
Bu Ekonomik Bataklıktan Çıkmak Mümkün mü? Bu Ekonomik Bataklıktan Çıkmak Mümkün mü? (7566)
Bugün rengarenk bir gün Bugün rengarenk bir gün (7522)
Erdoğan Rusya’nın Bu Planlarından Haberdar Mı? Erdoğan Rusya’nın Bu Planlarından Haberdar Mı? (7009)
AKP’yi iktidarda tutmak için devlet kurumlarının “boş” gayretleri. AKP’yi iktidarda tutmak için devlet kurumlarının “boş” gayretleri. (7865)
İngilizlerin Kıbrıs Tuzağı İngilizlerin Kıbrıs Tuzağı (7844)
SAKARYA CEPHESİ’NDE BULUŞAN BABA-OĞUL SAKARYA CEPHESİ’NDE BULUŞAN BABA-OĞUL (7762)
İHA’lara Kara Propaganda Başladı İHA’lara Kara Propaganda Başladı (7239)
Diy@net Diy@net (8415)
Gerçekten Pes Doğrusu!.. Gerçekten Pes Doğrusu!.. (7620)
Rumlar Köşeye Sıkıştı Rumlar Köşeye Sıkıştı (8051)
Büyük Orta Doğu Projesinin Perde Arkası Büyük Orta Doğu Projesinin Perde Arkası (7891)
Sağlık Sektörü Neden Çökme Noktasına Geldi? Sağlık Sektörü Neden Çökme Noktasına Geldi? (8240)
Taliban’ı İlk Hangi Ülke Tanır? Taliban’ı İlk Hangi Ülke Tanır? (7881)
Mehmetçik’siz bir Kıbrıs olamaz! Mehmetçik’siz bir Kıbrıs olamaz! (7917)
EL ATINA BİNEN EL ATINA BİNEN (8074)
Afganistan’ı Bırak Suriye’ye Bak… Aynen Irak’ta Olan Oluyor!.. Afganistan’ı Bırak Suriye’ye Bak… Aynen Irak’ta Olan Oluyor!.. (8012)
ZİNDANA SIZAN IŞIK ZİNDANA SIZAN IŞIK (7710)
KKTC’deki Rum Okulu Kapatılmalı KKTC’deki Rum Okulu Kapatılmalı (7782)
Muhaliflerin Muhalefetten Nefreti ?! Muhaliflerin Muhalefetten Nefreti ?! (9717)
Turk'ün ateşle imtihanı Turk'ün ateşle imtihanı (8746)
Yerli ve milli ejército Yerli ve milli ejército (8507)
Yunanistan’ın Hayal Dünyasına Geri Dönüşü Yunanistan’ın Hayal Dünyasına Geri Dönüşü (8347)
YANGINDA ÇAY DAĞITARAK TESELLİ VERMEK! YANGINDA ÇAY DAĞITARAK TESELLİ VERMEK! (8259)
Saman bulamayan uçak bulabilir mı? Saman bulamayan uçak bulabilir mı? (8883)
Kıbrıs’lı Türklere Pasaport Tehdidi Kıbrıs’lı Türklere Pasaport Tehdidi (8403)
Küçük Kaymaklı ve Maraş Küçük Kaymaklı ve Maraş (8133)
Sedat Peker Tuzağı Sedat Peker Tuzağı (9276)
28 Şubat Davasında Verilen Karar Sürpriz Mi?! 28 Şubat Davasında Verilen Karar Sürpriz Mi?! (8713)
Kutsallığını Kaybeden Devlet Parçalanmaya Mahkûmdur Kutsallığını Kaybeden Devlet Parçalanmaya Mahkûmdur (9179)
Kuraklık Kuraklık (9115)