MUSTAFA KEMAL PAŞA MI? ATATÜRK MÜ?

Zeki Saruhan





Biz bugün “Mustafa Kemal Atatürk” diyoruz ama geçmişte onun çeşitli adları oldu. İlk adı yalnızca “Mutafa” idi. Rüştiye öğretmeni matematikteki başarısından ötürü ona “Kemal” adını da verdi.

Öğrenciliğinde soyadı yerine memleketinin adı ile kayıt usulden olduğu için künyesine “Mustafa Kemal Selanik” diye yazıyorlardı. Samsun’a çıktığı zaman “Muafa Kemal Paşa” idi. Kısaca “Kemal Paşa” olarak ün yaptı. İstanbul’un muhalif çevreleri yayınlarında Anadolu’nun Kuvayı Milliyecilerine “Kemalîler” diyordu ki bu aynı zamanda “eşkıyalar” anlamına da geliyordu. Batıdaki yayınlarda ise Kuvayı Milliyeciler için hem “Kemalistler” hem “Nasyonalistler” tanımlaması kullanılıyordu.

Sakarya Savaşında attan düşüp yaralandığı için TBMM ona Mareşallik rütbesinden başka “Gazi”lik unvanını da verdi. Mustafa Kemal Paşa bu sıfatı pek sevdi ve imzasını “Gazi Mustafa Kemal” diye atmaya baladı. Basında ve halk arasında ise “Gazi” veya “Kemal Paşa” olarak yazılıp çiziliyordu. Adının önüne kendisi “Müşir” (Mareşal) unvanını da eklediği oluyordu. 
1934’te Atatürk soyadını aldıktan sonra Mustafa adını bıraktı. İmzasını “Kemal Atatürk” olarak atmaya başladı. Hatta “Kemal” Arapça kökenli olduğundan bunu bir süre (kale anlamına geldiği söylenen) “Kamal” diye attı.
 
Soyadı yasasına göre Bey, Hazretleri, Hanım, Hoca, Efendi, Hanımefendi unvanları gibi “Paşa” unvanı yasaklandı. Bundan sonra erkekler yalnızca “Bay”, kadınlar “Bayan idi.  Paşalara “Genaralim” diye hitap edilecekti. Herkes, hatta bu kanunun çıkaranlar bile ona “Paşam” diye hitap etmeye devam ettiler. Ancak “Hazretleri” unvanının eklemeyi de ihmal etmediler. Bir yere gittiğinde oranın basını “Gazi Paşa Hazretleri şehrimizi teşrif etti”” diye yazıyorlardı. Fiilen böyle de yazmak zorundaydılar. Yalnız yasaya uyan bazı gençlerin ona “Bay Atatürk!” diye hitap ettikleri de kayıtlıdır. 1930’lu ve 40’lı yıllarda Onu “Münci” (Kurtarıcı) ve “Dâhi” diye tanımlayanlar oldu. Bu tanımlar giderek “Ulu Önder Atatürk”te istikrar kazandı. Bunu en çok da Kenan Evren gibi Atatürkçülüğü kendinden menkul olanlar kullandı. Yalnızca “Atatürk” demek nerdeyse bir hakaret sayılırdı.
  
Kemal Tahir’in romanlarında geçtiği gibi Onu “Sarı Paşa” diye ananlar da vardı. (Attila İlhan’ın da yaşasaydı kulakları çınlardı!)
CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu onu bir konuşmasında “Mustafa Kemal Paşa” olarak anmış. İşgüzar bir muhabir de niçin “Atatürk” demediğini sormuş. Kaftancıoğlu, öyle anlaşılıyor ki Atatürk ismiyle Kenan Evren gibi faşist bir rejim kurmak isteyenlerden kendisini ayırmak için Mustafa Kemal’i tercih ettiğini söylemiş.
 
Hükümet taraflısı basın, CHP’nin içini karıştırmak için konuya balıklamasına daldı. “Bakın, gördünüz mü CHP’lilerin bir kısmı Atatürk’e karşıdır. Bu partide Atatürk düşmanları vardır. CHP Atatürk’ün kurduğu parti olmaktan çıkmıştır” demeye getirdiler ve dediler de. Sanki CHP Atatürk’ün Partisi olmaya devam etseydi bundan çok hoşlanacaklardı? Sanki Atatürk’ü “İki ayyaş”tan biri olarak nefret diliyle ananlar kendi şefleri değilmiş gibi.

CHP’nin Atatürkçüleri de (yasadaki gibi söylersek) “Bayan” Canan’a dersini vermekte gecikmediler. CHP’lilerin tümünün Atatürkçü olduğunu söylediler.

BU BİR SINIF TAVRIDIR
 
Olay bu vesile ile patlak vermekle birlikte sorun yeni değil. Türkiye’de bu konuda uzun süredir iki eğilim var. Daha çok Kurtuluş Savaşı’nın anılarına bağlı olan ve Atatürk’ü de bu ihtilalin başı olarak kabul edip olumlayanlar onu “Gazi”, “Gazi Mustafa Kemal”, “Mustafa Kemal Paşa” olarak andılar.

1968 li gençler Samsun dan Ankara ya yürüyüşlerinin adını "Mustafa Kemal Yürüyüşü" koymuşlardı.

Cumhuriyet döneminin Batılılaşma, modernleşme ve kapitalist bir ekonomi sistemine bağlı olanlar ise başına “Ulu Önder” unvanını da ekleyerek “Atatürk” demeyi tercih ettiler.
 
Bu yalnız CHP içinde değil, solcu veya sosyal demokrat aydınlar arasında da yaşanan bir bölünmeye işaret ediyor. Arada gri tonlamalar olmakla birlikte, Avrupai değerler ve kapitalizmle bir sorunu olmayanlar “Atatürk” demeyi, Batıya bağımlılığa karşı çıkıp yeni bir bağımsızlık hareketine girişilmesini isteyenler “Mustafa Kemal Paşa” demeyi tercih ettiler.
 
Bu tercihin CHP içinde su yüzüne çıkması, orada küçük burjuvaziden büyük liberal burjuvaziye kadar çeşitli sınıf ve tabakaların mevzi tuttuğunu gösteriyor. Bağımsızlık ve halkçılıkta radikal olanlar, Mustafa Kemal Atatürk’ün kalpaklı fotoğrafını Lenin’in kalpaklı fotoğrafıyla yan yana kullanmayı, Kürt sorununda makul bir çözümden yana olanlar gene Onun Dersim mebusu Diyap Ağa ile çekilmiş fotoğrafını, Batıcılar ise, Atatürk’ün şık giyinmiş kadınlarla balolarda çekilmiş fotoğrafını kullanıyorlar. Bakınız: (Çankaya Belediyesi Evlendirme Dairesindeki fotoğraf)

Biz sosyalistlere gelince ona Mustafa Kemal Paşa veya Atatürk demenin bir sakıncası yoktur. Çünkü bu onun adlarıdır. Biz sosyalistler, nasıl olsa Kurtuluş Savaşı’nı da Cumhuriyet dönemini de bir ezber olarak almıyoruz. Diğer tarihsel olaylara olduğu gibi bu dönemlere de eleştirel yaklaşıyoruz. Mustafa Kemal Paşa’nın savaş ve barış döneminde yaptıkları şeylerin günümüzde bir anlam ifade eden ve emekçi sınıfların işine yarayacak düşünce ve yöntemlerinden yararlanıyoruz.
 
Gene de “Atatürk 1919’da Samsun’a çıktı” diye yazmak yerine, “Mustafa Kemal Paşa 1919’da Samsun’a çıktı” diye yazmak daha anlamlıdır. Aynı şekilde “Mustafa Kemal Paşa 10 Kasım’da öldü” yerine “Atatürk 10 Kasım’da öldü” diye söyleyip yazmak yerine oturan ibarelerdir.

İktidardaki radikal dinciler, Atatürk’ten nefret ettikleri, Kurtuluş Savaşı’na sahip çıktıklarını anlatmak için (Mecbur kaldıklarında) Onu “Mustafa Kemal Paşa” olarak söylüyorlardı. Şimdi “Mustafa Kemal” diyen Kaftancıoğlu için başlatılan hücum, aslında CHP içindeki çatlaklardan yararlanmak isteyen bir siyaset avcılığından başka bir şey değildir. Verilen demeçlere bakılırsa, Şimdilik CHP’nin sağ kanadı, bu tuzağa düşmüş görünüyor.

9/19/2020
Okuma Sayısı : 7226


Tavsiye Ettiğimiz Kitaplar

Yazarın Diğer Yazıları

TÜRKİYE AYDINLANMANIN NERESİNDE? (1286)
BÜYÜK ZAFER’İN ŞİFRELERİ (4717)
SENİ KARDEŞLİKTEN REDDEDİYORUM! (2721)
KILIÇTAROĞLU’NUN KERİM DEVLETİ (2191)
YAŞAYAN FETİH RUHU ve MUSTAFA KEMAL PAŞA (3253)
HERİF NAMAZ GEÇİYOR! (444)
DARBE KORKUSU (262)
TEKÂLİF-İ MİLLİYE İLE ERDOĞAN’IN KAMPANYASI ARASINDAKİ FARKLAR (350)
KEFEN PARAMIZA NE OLDU? (186)
İSTANBUL’DA 100 YIL ÖNCEKİ SALGINLAR (330)
FETULLAH’IN AYAĞI NERDE? (410)
İKTİDAR TARAFINA GEÇMEK! (464)
SEN YAZMASAN, BEN YAZMASAM… (576)
İYİLİK YAPMADIĞI GÜN... (552)
AKP NEDEN YIKILMAYA MAHKÛM? (454)
HEDEF HALKÇI CUMHURİYET (445)
İŞŞİZ VE EVSİZ! (516)
SAKARYA SAVAŞI, SURİYE SAVAŞI… (573)
DAHA KÖTÜSÜ OLAMAZ! (437)
İNSAN KAZANMAK (823)
GERİCİLİK JAPONYA’DA DA OLSA… (730)
SİZ GİDİN, BİZ DÜZELTİRİZ! (574)
KÂZIM KARABEKİR HAKLI ÇIKTI (699)
ZAFERİ TÜRKLERİN ÇILGINLIĞINA MI BORÇLUYUZ? (919)
2018’DE OKUDUĞUM KİTAPLAR (985)
ULUSALCILIK, MİLLİYETÇİLİK DEĞİLDİR (883)
SİYASİ İNTİHAR (1113)
Andımız Tartışması Üzerine: BİLİP DE BİLMEZLİKTEN GELMEK… (1005)
“HEPİMİZ AYNI GEMİDEYİZ” (1177)
CHP İLE İGİLİ KAYGILAR (1093)
Kurtuluş Savaşı nasıl kazanıldı? (914)
Onlar bir gün mutlaka ayağa kalkacak (1216)
DEMOKRASİ KOKUSU (1445)
Vaazlar-8 DEİZM ÜSTÜNE (1624)
Vaazlar-7 TÜRKLER ÜSTÜNE (1344)
Vaazlar-6 MİLLİYETÇİLİK ÜSTÜNE (847)
Vaazlar-5 SAVAŞLAR ÜSTÜNE (963)
Vaazlar-4 DEVLETLER ÜSTÜNE (900)
Vaazlar-3 DİNLER ÜSTÜNE (1091)
Vaazlar-2 KADINLAR VE ERKEKLER ÜSTÜNE (1049)
Vaazlar-1 & MİLLETLER ÜSTÜNE (887)
İSLAM’IN GÜNCELLENMESİ (1800)
YENİLEN PEHLİVAN GÜREŞE DOYMAZMIŞ (1317)
MAHKEMEDE DAYIN VARSA (1335)
BİR NEHİRDE İKİ KEZ YIKANILMAZ (1184)
HALİFE ORDUSU (2106)
ÜLKENİN BÜTÜN GERİCİLERİ BİRLEŞİN! (1181)
KUDÜS, EY KUDÜS! (1117)
YERLİ VE MİLLÎ (1266)
EN MÜKEMMEL DİN HANGİSİ? (1244)
ATATÜRKÇÜ TAYYİP ERDOĞAN! (946)
Biraz da Ezber Bozalım-3 (1410)
Biraz da ezber bozalım-2 (1308)
BİRAZ DA EZBER BOZALIM-1 (1219)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (3885)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (1125)
DİL BAYRAMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (1234)
ZAFER HAFTASININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (1333)
ATATÜRK’ÜN KOMÜNİZM PROGRAMI (1427)
ERDOĞAN’IN KURUCU OLDUĞU YENİ DEVLET (1271)
HALİL VE FETHULLAH HOCALAR (1394)
ERDOĞAN BENİ NASIL YANILTTI? (1228)
BOKTAN SİYASET (1442)
KIZIL PİÇLER! (1356)
ESTERGON KALESİ SUBAŞI DURAK (1418)
SIRA CHP’YE GELDİ (1338)
AYDINLAR İSLÂM’LA NİÇİN BARIŞMALIDIR? (1422)
AYDINLAR İSLÂM’LA BARIŞMALIDIR (1392)
AKPINAR’DA OKURKEN (1448)
ÇAMUR DERYASINDAKİ “DERİN” TARİH (1411)
AĞLARSA ANAM AĞLAR (1383)
ŞEYHİM NE DERSE DOĞRUDUR (1373)
BİZ ADAM OLACAK MIYIZ? (1374)
“BİZ PADİŞAHI İSTERİZ” (1785)
16 NİSAN’DA NEYİ OYLUYORUZ? (1519)
YETER, YETER, ANLADIK! (1378)
Kuvvetler Ayrılığı Kötü Müdür? (1370)
O KONUDA HAKLI OLAN İSMET PAŞA’YDI (1585)
Ey milletin evladı, tarihten ders çıkar (1644)
Erdoğan Batı ile neden geçinemiyor? (1464)
HÜNGÜR HÜNGÜR AĞLADIM! (1829)
ZENGİNİN TARİHİ, FAKİRİN TARİHİNİ DÖVÜYOR! (1755)
KEMALİZM YOL AYRIMINDA (1827)
NE OLMUŞ SOLCUYSAM? (1672)
BÜYÜK PİŞMANLIKLAR (1736)
Hayatı Hakikiye Sahneleri-38 (2079)
Bakmayın başlarında fes olduğuna (2152)
CUMHURİYET’SİZ OLMAZ! (1925)
EN KAHRAMAN ASKER (2073)
BİZ TÜRK MÜYÜZ SAHİDEN? (1979)
ORUÇ VE SOSYALİZM (1951)
ALMANLARDAN VAZGEÇMEMEK İÇİN 44 NEDEN (2019)
BURASI TAM YAŞANACAK YER (2027)
OKULUM BEN GELDİM! (2195)
ATATÜRK SAMSUN’A NASIL ve NEDEN ÇIKTI? (2362)
ALÇAKGÖNÜLLÜLÜK MEZİYETTİR (1920)
Ey Oğul-5! AZİMLİ OL (1986)
KUT-ÜL AMERE DE NERDEN ÇIKTI? (2029)
KENDİ TARİHİMİZİ YAZMAK (2367)
KÖY ENSTİTÜSÜ MEZUNLARI SAHABE DEĞİLDİR (2299)
‘’SAPIK’’ EDEBİYATI (1974)
Ey Oğul: 2 (1992)
Ey oğul! 1 (1956)
DİDİM’DE GÜZEL BİR GÜN (2148)
VATANIMIZDAKİ KADIN HARCI (2236)
KIZILIRMAK ÜZERİNDE GARİP BİR KEŞİF MACERASI (2131)
NEVRUZDAN BALO KÜLTÜRÜNE… (2111)
CHP İÇİN VERİLEN KAVGANIN ANLAMI (1859)