Kurtuluş Savaşı nasıl kazanıldı?

Zeki Saruhan


Osmanlı Devleti açısından Birinci Dünya Savaşı Mondros Ateşkes Anlaşması’nın imzalandığı 30 Ekim 1918 tarihinde bitti. Bu tarihi aynı zamanda Türk Kurtuluş Savaşı’nın başlangıç tarihi olarak kabul etmek gerekir. Lozan Görüşmelerinin başladığı 20 Kasım 1922’ye kadar yaklaşık dört yıl kadar süren ve çeşitli aşamalardan gecen bu savaşın kazanılmasında aşağıda sıralanan 13 olgunun etmen olduğu söylenebilir. Bunlardan herhangi biri olmasaydı Türk Kurtuluş Savaşı herhalde kazanılamaz veya çok daha uzun sürerdi.
 
1. BÜYÜK BİR MİLLET: Türk Kurtuluş Savaşının kazanılmasında en başta gelen olgu, Türklerin tarih boyunca büyük devletler kurmuş olması, bağımsız yaşamaya alışmış olmasıdır. 1918’deki büyük yenilgiye rağmen Türkler bu tarihsel geçmişten ötürü hâlâ büyük bir özgüven taşımaktaydılar. Nitekim İzmir’in işgali nedeniyle başlayan ve bütün savaş boyunca süren bütün mitinglerde altı yüz yılık bir imparatorluğun yok edilemeyeceğine vurgu yapılmıştır.

2.  DEVRİMLER ÇAĞI: Birinci Dünya Savaşında yer yerinden oynamış, emperyalistlerin sömürgelerin varlığı üzerine kurdukları statü bozulmuş, yüzyılın ilk çeyreğinde kendini gösteren bağımsızlık ve sosyalist devrimlerin önü açılmıştır. Türkler bunu biliyor, savaş sonu dünyasında kendilerinin onurla yer alacaklarını görüyorlardı.  Özellikle 1917 Sovyet devrimi Türklere çok elverişi koşullar yaratmıştır.

3.  ÖNDER KADRONUN ÇAĞDAŞLIĞI: Direnişi örgütleyen kadrolar, Tanzimat’tan beri Batı kültürüyle yetişmiş kişilerden oluşuyordu. Örgütlenme ve savaşma deneyimleri vardı. Savaşı örgütlerken hurafelere değil, modern anlayışlara ve tekniklere başvurmuşlardır.

4. GERÇEKÇİ PROGAM: Kurtuluş Savaşı kadroları, Birinci Dünya Savaşında İttihat ve Terakki yönetiminin maceracı politikalarından ders çıkararak Turancılık ve İslamcılık gibi akımlara kapılmamışlardır. Yeni açılan milletler dönemi de zaten buna elvermezdi. Türklerin yaşadığı topraklar üzerinde yeni bir vatan elde etme politikası belirleyerek bunu Misakı Milli programı olarak ilan etmişler ve bu programı gerçekleştirmeye çalışmışlardır.

5. MİLLÎ SEFERBERLİK: Kurtuluş Savaşı, işbirlikçiler dışında ülkedeki bütün sınıfların ve onların siyasi örgütlerinin gönüllü seferberliği ile kazanılmıştır. Ülkenin parçalanma ve milletin tutsak edilme projelerine karşı halk, Kuvayı Milliye birlikleri kurarak ve kongreler toplayarak örgütlenmeye ve mücadeleye devlet zoru olmadan, hatta devlete rağmen başlamıştır.
 
6. DÜŞMAN CEPHEDEKİ ÇATLAKLARDAN YARARLANMA: Türklerle çarpışan galip cephe içinde çıkar çatışmaları, onların bir bütün olarak hareket etmesini engellemiştir. Türk kurmaylar, düşman cephesindeki çatlaklardan yararlanarak onları birbirine karşı kullanmış, Sırası ile İtalya ve Fransa’yı tarafsızlaştırarak hatta İngiltere’ye karşı onları yanına alarak düşmanı teke indirmeye çalışmıştır. 

7. DÜŞMANIN DA YORGUN OLMASI: Türkiye’nin karşısındaki güçler de dört yıllık bir savaştan çıktıkları ve hem askerleri hem halkları bu savaşta yorgun düştüğü için savaşı sonuna kadar götürememişler, İngilizler Yunanistan’ı Türkiye üzerine saldırtmakla birlikte savaşın ilerleyen aşamalarında onu yalnız bırakmışlardır.

8. KIRLARAN ŞEHİRLERE: Kurtuluş Savaşı, hükümet merkezinde bir askeri darbe ile kazanılamazdı.  Urfa ve Antep’teki şehir savaşları sayılmazsa savaş, kırsal bölgede kurulan üslerden yürütülmüş, kurtarılmış bölgeler adım adım genişletilerek kıyılara yönelinmiş, başkent İstanbul en son siyaseten kurtarılmıştır.

9. HATTI MÜDAFAA DEĞİL SATHI MÜDAFAA: Savaşı yöneten kadrolar, bunun uzun süreli bir savaş olduğunu kavrayarak üstün düşman gücü karşısında geri çekilmeyi bilmişler, kuvvet toplayarak stratejik savunma yapmışlar ve saldırıya hazır oldukları zaman da stratejik saldırı ile askerî zaferi elde etmişlerdir.

10. MİLLİ KAYNAKLARI HAREKETE GEÇİRME: Yoksul ve yenik de düşmüş olsa, bir milletin kaynakları hiçbir zaman tükenmez. Kurtuluş Savaşı maddi ve insan kaynaklarının harekete geçirilmesiyle kazanılmıştır.

11. SİLAH VE DİPLOMASİNİN BİRLİKTE KULLANILMASI: Askerî harekâtla diplomasi birlikte kullanılmıştır. Savaş önderliği, Türkiye’nin isteklerinin kabul edilmesi koşuluyla karşı tarafa defalarca barış çağrısı yapmış, karşı taraftan gelen konferans isteklerine de olumlu yanıt vermiştir. Bunları yaparken savunma hazırlıklarını yapmaktan da geri durmamıştır. Zaferin namlunun ucunda olduğunu unutmamıştır. 

12. DEMOKRASİ İLE GÖNÜLLÜ BİRLİK: Kurtuluş Savaşı, ülkede yaşayan Müslüman milliyetleri tek bir millet sayarak ve bunlardan birinin diğerine üstün olmadığını vurgulanarak, 1921 Anayasasına illerin özerk olacağını yazarak "unsurların" emperyalizme karşı gönüllü birliğini sağlayabilmiştir. 
 
13.  PROPAGANDA SAVAŞI: İki taraf arasındaki savaşın aynı zamanda bir propaganda savaşı olduğu unutulmamış, Türkiye’nin davasını anlatmak, aynı zamanda içerideki kamuoyunu diri ve birlik halinde tutmak için basın yayın araçları devreye sokulmuştur. İstanbul’dan başka Anadolu’nun her yerinde meydan mitinglerinde ve ibadethanelerdeki vaazlarda halk aydınlatılmış ve heyecana getirilmiştir.  (Ayvalık, 28 Ağustos 2017)

8/29/2018
Okuma Sayısı : 540


Tavsiye Ettiğimiz Kitaplar

Yazarın Diğer Yazıları

AKP NEDEN YIKILMAYA MAHKÛM? (57)
HEDEF HALKÇI CUMHURİYET (137)
İŞŞİZ VE EVSİZ! (192)
SAKARYA SAVAŞI, SURİYE SAVAŞI… (247)
DAHA KÖTÜSÜ OLAMAZ! (95)
İNSAN KAZANMAK (392)
GERİCİLİK JAPONYA’DA DA OLSA… (315)
SİZ GİDİN, BİZ DÜZELTİRİZ! (195)
KÂZIM KARABEKİR HAKLI ÇIKTI (325)
ZAFERİ TÜRKLERİN ÇILGINLIĞINA MI BORÇLUYUZ? (535)
2018’DE OKUDUĞUM KİTAPLAR (582)
ULUSALCILIK, MİLLİYETÇİLİK DEĞİLDİR (504)
SİYASİ İNTİHAR (790)
Andımız Tartışması Üzerine: BİLİP DE BİLMEZLİKTEN GELMEK… (648)
“HEPİMİZ AYNI GEMİDEYİZ” (880)
CHP İLE İGİLİ KAYGILAR (736)
Onlar bir gün mutlaka ayağa kalkacak (899)
DEMOKRASİ KOKUSU (1088)
Vaazlar-8 DEİZM ÜSTÜNE (1312)
Vaazlar-7 TÜRKLER ÜSTÜNE (1028)
Vaazlar-6 MİLLİYETÇİLİK ÜSTÜNE (547)
Vaazlar-5 SAVAŞLAR ÜSTÜNE (657)
Vaazlar-4 DEVLETLER ÜSTÜNE (596)
Vaazlar-3 DİNLER ÜSTÜNE (780)
Vaazlar-2 KADINLAR VE ERKEKLER ÜSTÜNE (698)
Vaazlar-1 & MİLLETLER ÜSTÜNE (566)
İSLAM’IN GÜNCELLENMESİ (1481)
YENİLEN PEHLİVAN GÜREŞE DOYMAZMIŞ (1001)
MAHKEMEDE DAYIN VARSA (1018)
BİR NEHİRDE İKİ KEZ YIKANILMAZ (862)
HALİFE ORDUSU (1264)
ÜLKENİN BÜTÜN GERİCİLERİ BİRLEŞİN! (883)
KUDÜS, EY KUDÜS! (848)
YERLİ VE MİLLÎ (981)
EN MÜKEMMEL DİN HANGİSİ? (958)
ATATÜRKÇÜ TAYYİP ERDOĞAN! (659)
Biraz da Ezber Bozalım-3 (1110)
Biraz da ezber bozalım-2 (1000)
BİRAZ DA EZBER BOZALIM-1 (915)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (2942)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (836)
DİL BAYRAMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (934)
ZAFER HAFTASININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (1003)
ATATÜRK’ÜN KOMÜNİZM PROGRAMI (1107)
ERDOĞAN’IN KURUCU OLDUĞU YENİ DEVLET (985)
HALİL VE FETHULLAH HOCALAR (1108)
ERDOĞAN BENİ NASIL YANILTTI? (936)
BOKTAN SİYASET (1074)
KIZIL PİÇLER! (1040)
ESTERGON KALESİ SUBAŞI DURAK (1084)
SIRA CHP’YE GELDİ (1034)
AYDINLAR İSLÂM’LA NİÇİN BARIŞMALIDIR? (1099)
AYDINLAR İSLÂM’LA BARIŞMALIDIR (1081)
AKPINAR’DA OKURKEN (1132)
ÇAMUR DERYASINDAKİ “DERİN” TARİH (1099)
AĞLARSA ANAM AĞLAR (1052)
ŞEYHİM NE DERSE DOĞRUDUR (1082)
BİZ ADAM OLACAK MIYIZ? (1087)
“BİZ PADİŞAHI İSTERİZ” (1269)
16 NİSAN’DA NEYİ OYLUYORUZ? (1154)
YETER, YETER, ANLADIK! (1062)
Kuvvetler Ayrılığı Kötü Müdür? (1047)
O KONUDA HAKLI OLAN İSMET PAŞA’YDI (1252)
Ey milletin evladı, tarihten ders çıkar (1332)
Erdoğan Batı ile neden geçinemiyor? (1150)
HÜNGÜR HÜNGÜR AĞLADIM! (1506)
ZENGİNİN TARİHİ, FAKİRİN TARİHİNİ DÖVÜYOR! (1421)
KEMALİZM YOL AYRIMINDA (1517)
NE OLMUŞ SOLCUYSAM? (1371)
BÜYÜK PİŞMANLIKLAR (1384)
Hayatı Hakikiye Sahneleri-38 (1749)
Bakmayın başlarında fes olduğuna (1841)
CUMHURİYET’SİZ OLMAZ! (1620)
EN KAHRAMAN ASKER (1731)
BİZ TÜRK MÜYÜZ SAHİDEN? (1671)
ORUÇ VE SOSYALİZM (1643)
ALMANLARDAN VAZGEÇMEMEK İÇİN 44 NEDEN (1694)
BURASI TAM YAŞANACAK YER (1748)
OKULUM BEN GELDİM! (1841)
ATATÜRK SAMSUN’A NASIL ve NEDEN ÇIKTI? (2050)
ALÇAKGÖNÜLLÜLÜK MEZİYETTİR (1600)
Ey Oğul-5! AZİMLİ OL (1670)
KUT-ÜL AMERE DE NERDEN ÇIKTI? (1714)
KENDİ TARİHİMİZİ YAZMAK (2060)
KÖY ENSTİTÜSÜ MEZUNLARI SAHABE DEĞİLDİR (1976)
‘’SAPIK’’ EDEBİYATI (1645)
Ey Oğul: 2 (1698)
Ey oğul! 1 (1648)
DİDİM’DE GÜZEL BİR GÜN (1788)
VATANIMIZDAKİ KADIN HARCI (1922)
KIZILIRMAK ÜZERİNDE GARİP BİR KEŞİF MACERASI (1814)
NEVRUZDAN BALO KÜLTÜRÜNE… (1803)
CHP İÇİN VERİLEN KAVGANIN ANLAMI (1553)