DEMOKRASİ KOKUSU

Zeki Saruhan



Beş duyumuzdan biri eksik olsaydı herhalde insanoğlu soyunu sürdüremezdi.

Bu duyulardan biri koku alma duyusudur. Burnumuzdaki duyarlı sinirler ve bunları beynimizde işleyecek bir merkez bunun için vardır. Bizim koku alabilmemiz için çevremizdeki nesnelerin de koku saçması gerekir. Her nesne çevreye az çok koku partikülleri saçar. Bunların bir kısmı bizi mutlu eder, bir kısmından da hoşlanırız. Böylece hayatta kalma becerimiz pekişmiş olur.

Geçmişimizde tanıdığımız bazı nesnelerin kokusunu ise yıllar sonra hatırlarız.
 
Köylülerin çarık giydiği dönemlerde yaşamış bir köylü, o hayvan derisinin kokunu unutmaz. Lastik ayakkabıların da kendine özgü kokusu vardır.
 
Köylü hayatına özgü aklıma gelenlerden şöyle bir liste yaptım: Yeni sağılmış süt kokusu, mayalanmış hamur kokusu, sacda pişmekte olan mısır ekmeği kokusu, şıra kokusu, pekmez kokusu, yufka kokusu, doğranmış karalâhana kokusu, pişmiş sütlü mısır kokusu, yağmur sonu toprak kokusu, kümesten yayılan koku, fırında ekmek kokusu, el değirmeninde öğütülmüş “çekinti” kokusu, helva kokusu, erimiş tere yağ kokusu, değirmende un kokusu, mısır püskülü kokusu, dilimlenmiş kabak kokusu, kirmit kokusu, biçilmiş ot kokusu, koyun kokusu. Ceviz yaprağı ve göv ceviz kokusu. (Bahçemde küçük bir ceviz ağacı var. Her gün onun yapraklarını koklayarak çocukluğuma gidiyorum.)

Don ve gömlek dokumak ve ip yapmak için hiç kendir ekmemiş olanlar, soyulmuş kendirin bile bir kokusu olduğunu bilmezler. Mısır alafının kokusunu daha çok Karadenizliler, yeni kırkılmış koyunyünü kokusunu ise koyun besleyen yerlerde yaşayanlar iyi tanır.
 
Daldaki fındığın saçtığı kokuyu fark etmeyiz de toplanıp çuvallara doldurulunca onun özel bir koku saçtığını biliriz.
 
Bu milletin çoğunluğu benzin, doğalgaz kaçağı, parfüm kokularıyla sonradan tanıştı. Eski yazarlar ve öğrenciler mürekkep kokusunu iyi tanır. Hazır giyim mağazalarından önce elbiselik aldığımız manifatura mağazalarında tanıdığımız kumaş kokusu da nerdeyse unutuldu.
 
Baskıdan yeni çıkmış kitap kokusunu da okumayla işi olmayanlar tanımaz.
 
Zeytin yetiştirilen bölgelerin her kasaba ve şehrine girerken zeytinyağı fabrikalarından yayılan bir koku ile tanışırsınız. Sigara fabrikalarından da Samsun’da olduğu gibi tütün kokusu caddeye taşardı.
 
Yurdumuzun çeşitli bölgelerinde ve başka ülkelerde kim bilir daha ne kadar koku çeşidi vardır. Ancak sanırım her annenin ayrı bir kokusu ve bunun dünyanın en dinlendirici kokusu olduğunda görüş birliği vardır. Gül, yar ve çocuk kokusunu da sevmeyen bulunmaz.
 
BOK KOKUSU!

Ahırın kokusunu ve ahırdan çıkarılmış kemre kokusunu kentte doğup büyüyenler bilmez. Ya helâ kokusu… Köy evlerinde daha çok bulunur, bekçisiz umumi helâlarda ve şehirlerarası yolculuklarda zorunlu olarak kullandığımız bakımsız tuvaletlerde bununla çok karşılaşmışızdır. Yiyeceklerini mide ve bağırsaklarında iyi öğütememiş olanların çıkardığı kokular ise başkalarının yanında çıkaranları mahcup eder. Bazı insanların yanına ter kokusundan yaklaşılamaz. Ağız kokusu da bundan beri hallice değildir. Güzel yurdumuzda uygulanan yönetim etrafa böyle dayanılmaz kokular saçıyor. 

DEMOKRASİ KOKUSU GELMEYE BAŞLADI

Burnumuzla doğadaki nesnelerin kokuları gibi zihnimizle de kültürel ve politik hayatın kokularını alırız. Uzunca bir süredir, yolsuzluk, rüşvet, yalan, demagoji, partizanlık, soygun ve yağma gibi nedenlerle politik hayatın pis kokuları burnumuzun direğini kırıyordu. Diktatörlüğün, faşizmin, gericiliğin kokusu pek berbattır. Her ne kadar, ahır kokuları içinde yaşayan ve burnu pislik kokusuna alışmış kesimler dert edinmese de çağdaş, demokrat, halkçı ve hatta sadece dürüst insanlar bu kokudan nasıl ve ne zaman kurtulacağımızı düşünüyorduk.. 

Son bir aydır, sokaklardan, meydanlardan, işyerlerinden, kahvehanelerden burnumuza demokrasi kokuları gelmeye başladı. Ceyhun Atuf Kansu, Havza Yollarında Mustafa Kemal şiirinde “Halk kokusudur, güçler çimenlerden gelir” diyordu. Gerçekten demokrasi kokusu, halk kokusudur.  (28 Mayıs 2018)

5/29/2018
Okuma Sayısı : 1032


Tavsiye Ettiğimiz Kitaplar

Yazarın Diğer Yazıları

SAKARYA SAVAŞI, SURİYE SAVAŞI… (42)
DAHA KÖTÜSÜ OLAMAZ! (28)
İNSAN KAZANMAK (268)
GERİCİLİK JAPONYA’DA DA OLSA… (241)
SİZ GİDİN, BİZ DÜZELTİRİZ! (136)
KÂZIM KARABEKİR HAKLI ÇIKTI (251)
ZAFERİ TÜRKLERİN ÇILGINLIĞINA MI BORÇLUYUZ? (424)
2018’DE OKUDUĞUM KİTAPLAR (523)
ULUSALCILIK, MİLLİYETÇİLİK DEĞİLDİR (433)
SİYASİ İNTİHAR (726)
Andımız Tartışması Üzerine: BİLİP DE BİLMEZLİKTEN GELMEK… (577)
“HEPİMİZ AYNI GEMİDEYİZ” (831)
CHP İLE İGİLİ KAYGILAR (667)
Kurtuluş Savaşı nasıl kazanıldı? (471)
Onlar bir gün mutlaka ayağa kalkacak (839)
Vaazlar-8 DEİZM ÜSTÜNE (1252)
Vaazlar-7 TÜRKLER ÜSTÜNE (970)
Vaazlar-6 MİLLİYETÇİLİK ÜSTÜNE (492)
Vaazlar-5 SAVAŞLAR ÜSTÜNE (610)
Vaazlar-4 DEVLETLER ÜSTÜNE (545)
Vaazlar-3 DİNLER ÜSTÜNE (719)
Vaazlar-2 KADINLAR VE ERKEKLER ÜSTÜNE (634)
Vaazlar-1 & MİLLETLER ÜSTÜNE (513)
İSLAM’IN GÜNCELLENMESİ (1430)
YENİLEN PEHLİVAN GÜREŞE DOYMAZMIŞ (943)
MAHKEMEDE DAYIN VARSA (965)
BİR NEHİRDE İKİ KEZ YIKANILMAZ (812)
HALİFE ORDUSU (1134)
ÜLKENİN BÜTÜN GERİCİLERİ BİRLEŞİN! (829)
KUDÜS, EY KUDÜS! (792)
YERLİ VE MİLLÎ (923)
EN MÜKEMMEL DİN HANGİSİ? (898)
ATATÜRKÇÜ TAYYİP ERDOĞAN! (606)
Biraz da Ezber Bozalım-3 (1053)
Biraz da ezber bozalım-2 (953)
BİRAZ DA EZBER BOZALIM-1 (854)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (2720)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (777)
DİL BAYRAMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (881)
ZAFER HAFTASININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (955)
ATATÜRK’ÜN KOMÜNİZM PROGRAMI (1056)
ERDOĞAN’IN KURUCU OLDUĞU YENİ DEVLET (938)
HALİL VE FETHULLAH HOCALAR (1057)
ERDOĞAN BENİ NASIL YANILTTI? (885)
BOKTAN SİYASET (1020)
KIZIL PİÇLER! (980)
ESTERGON KALESİ SUBAŞI DURAK (1025)
SIRA CHP’YE GELDİ (976)
AYDINLAR İSLÂM’LA NİÇİN BARIŞMALIDIR? (1034)
AYDINLAR İSLÂM’LA BARIŞMALIDIR (1032)
AKPINAR’DA OKURKEN (1077)
ÇAMUR DERYASINDAKİ “DERİN” TARİH (1047)
AĞLARSA ANAM AĞLAR (996)
ŞEYHİM NE DERSE DOĞRUDUR (1030)
BİZ ADAM OLACAK MIYIZ? (1046)
“BİZ PADİŞAHI İSTERİZ” (1207)
16 NİSAN’DA NEYİ OYLUYORUZ? (1101)
YETER, YETER, ANLADIK! (1012)
Kuvvetler Ayrılığı Kötü Müdür? (991)
O KONUDA HAKLI OLAN İSMET PAŞA’YDI (1210)
Ey milletin evladı, tarihten ders çıkar (1283)
Erdoğan Batı ile neden geçinemiyor? (1096)
HÜNGÜR HÜNGÜR AĞLADIM! (1449)
ZENGİNİN TARİHİ, FAKİRİN TARİHİNİ DÖVÜYOR! (1336)
KEMALİZM YOL AYRIMINDA (1467)
NE OLMUŞ SOLCUYSAM? (1306)
BÜYÜK PİŞMANLIKLAR (1331)
Hayatı Hakikiye Sahneleri-38 (1693)
Bakmayın başlarında fes olduğuna (1792)
CUMHURİYET’SİZ OLMAZ! (1564)
EN KAHRAMAN ASKER (1669)
BİZ TÜRK MÜYÜZ SAHİDEN? (1621)
ORUÇ VE SOSYALİZM (1593)
ALMANLARDAN VAZGEÇMEMEK İÇİN 44 NEDEN (1645)
BURASI TAM YAŞANACAK YER (1698)
OKULUM BEN GELDİM! (1781)
ATATÜRK SAMSUN’A NASIL ve NEDEN ÇIKTI? (2006)
ALÇAKGÖNÜLLÜLÜK MEZİYETTİR (1544)
Ey Oğul-5! AZİMLİ OL (1619)
KUT-ÜL AMERE DE NERDEN ÇIKTI? (1664)
KENDİ TARİHİMİZİ YAZMAK (2003)
KÖY ENSTİTÜSÜ MEZUNLARI SAHABE DEĞİLDİR (1925)
‘’SAPIK’’ EDEBİYATI (1596)
Ey Oğul: 2 (1644)
Ey oğul! 1 (1599)
DİDİM’DE GÜZEL BİR GÜN (1731)
VATANIMIZDAKİ KADIN HARCI (1865)
KIZILIRMAK ÜZERİNDE GARİP BİR KEŞİF MACERASI (1760)
NEVRUZDAN BALO KÜLTÜRÜNE… (1750)
CHP İÇİN VERİLEN KAVGANIN ANLAMI (1497)