“BİZ PADİŞAHI İSTERİZ”

Zeki Saruhan


Kurtuluş Savaşında Ayaklanmaların haritası

Meclis ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinde olduğu gibi son anayasa oylamasında çıkan sonuçların renkli bir haritada gösterilmesi, Türkiye’nin sosyolojik gerçeklerini de gözümüze sokuyor.

Hiçbir ilde elbette tek bir eğilim yok. Renkler, son haritada olduğu gibi yüzde 50’yi geçen tercihe göre boyanıyor. Kabataslak bir tasnif olsa da bu da bize birçok şey hatırlatıyor.

Bu haritayı, Kurtuluş Savaşı yıllarında Kuvayı Milliye’ye karşı ayaklanmaları gösteren harita ile yan yana koyuyoruz. Üzerinde düşünülmesi gereken bir durum ortaya çıkıyor.

Kurtuluş Savaşı yıllarında Kuvayı Milliye’ye karşı 18 ayaklanma olmuştur. Bunlardan üçü Rum ve Ermenilerden kaynaklanmıştır ki artık o bölgelerde bu nüfus kalmadığı için günümüzle karşılaştırmak mümkün değildir. İkisi (Demirci Efe ve Çerkez Ethem) itaatsizlikten kaynaklanmıştır. Onlar da herhangi bir ile değil, silahlı kuvvetlerine dayanıyorlardı.

Geri kalan 13 ayaklanmadan Ali Batı (Midyat, Nusaybin), Milli Aşireti (Urfa, Viranşehir), Cemil Çeto (Garzan) aşiret ayaklanmalarıdır. Afyon-Çivril yöresin Çopur Musa’nı ayaklanması ise bir eşkıyalık hareketidir.

Kurtuluş Savaşında bir yörenin cahil insanlarını harekete geçiren ve Ankara’yı çok uğraştıran ayaklanmaları ise Bayburt’ta Şeyh Eşref, Yozgat ve Zile yöresinde Çapanoğlu, gene Adapazarı, Düzce, Bolu, Hendek yöresindeki ayaklanmalar, Biga, Balıkesir, Susurluk, Adapazarı, Kandıra çevresinde Anzavur, Bozkır, Konya ayaklanmaları,  doğrudan doğruya ideolojik ayaklanmalardır.

Bu son çeşitten ayaklanmaların en belirgin sloganları “Biz padişahı isteriz” idi. Ayaklanmanın önderleri halifeye bağlılıklarını bildiriyorlar, Kuvayı Milliye’yi eşkıya, İttihatçı, Bolşevik ve dinsiz olarak niteliyorlardı.

Türkiye’nin o zamana kadarki 80 yıllık çağdaşlaşma mücadelesinde Kuvayı Milliye ileriyi, isyancılar ise geriyi teslim ediyorlardı. Anzavur, Düzce-Adapazarı, Bolu ve Bozkır, Konya isyanlarının ise Saray ve İngilizlerle bağlantısı vardı.

Elbette toplumlar değişimin dışında kalamaz. Bazı nedenlerle bir kısım halkın değişimi daha çabuk olurken bir kısmı bu değişimi geriden izlemekte, hatta bu değişime karşı direnmektedir.

Son Anayasa oylamasında ülkemizin kırsal kesimi, anayasada yapılmak istenen değişikliklerin içeriğini bilmeden bir kişinin kendilerini yönetmesi doğrultusunda oy kullandılar. Onların istekleriyle Milli Mücadele’de “Biz Padişahı isteriz” diye ayaklananların yalnız bu konudaki söylemleri değil, dini kullanmaları da benzerlik gösteriyor.

İkinci haritada ayaklanma bölgeleri kırmızı çizgi içine alınmış ve o illerde “Evet” oylarının yüzdesi yazılmıştır.

Ayaklanma bölgeleriyle Evet oylarının çakışması rastlantı değil, sosyolojik bir gerçektir.   (19 Nisan 2017)


4/19/2017
Okuma Sayısı : 1180


Tavsiye Ettiğimiz Kitaplar

Yazarın Diğer Yazıları

GERİCİLİK JAPONYA’DA DA OLSA… (179)
SİZ GİDİN, BİZ DÜZELTİRİZ! (98)
KÂZIM KARABEKİR HAKLI ÇIKTI (210)
ZAFERİ TÜRKLERİN ÇILGINLIĞINA MI BORÇLUYUZ? (382)
2018’DE OKUDUĞUM KİTAPLAR (481)
ULUSALCILIK, MİLLİYETÇİLİK DEĞİLDİR (391)
SİYASİ İNTİHAR (694)
Andımız Tartışması Üzerine: BİLİP DE BİLMEZLİKTEN GELMEK… (536)
“HEPİMİZ AYNI GEMİDEYİZ” (789)
CHP İLE İGİLİ KAYGILAR (623)
Kurtuluş Savaşı nasıl kazanıldı? (430)
Onlar bir gün mutlaka ayağa kalkacak (812)
DEMOKRASİ KOKUSU (999)
Vaazlar-8 DEİZM ÜSTÜNE (1220)
Vaazlar-7 TÜRKLER ÜSTÜNE (932)
Vaazlar-6 MİLLİYETÇİLİK ÜSTÜNE (462)
Vaazlar-5 SAVAŞLAR ÜSTÜNE (582)
Vaazlar-4 DEVLETLER ÜSTÜNE (517)
Vaazlar-3 DİNLER ÜSTÜNE (687)
Vaazlar-2 KADINLAR VE ERKEKLER ÜSTÜNE (601)
Vaazlar-1 & MİLLETLER ÜSTÜNE (484)
İSLAM’IN GÜNCELLENMESİ (1402)
YENİLEN PEHLİVAN GÜREŞE DOYMAZMIŞ (910)
MAHKEMEDE DAYIN VARSA (939)
BİR NEHİRDE İKİ KEZ YIKANILMAZ (785)
HALİFE ORDUSU (1085)
ÜLKENİN BÜTÜN GERİCİLERİ BİRLEŞİN! (799)
KUDÜS, EY KUDÜS! (764)
YERLİ VE MİLLÎ (895)
EN MÜKEMMEL DİN HANGİSİ? (872)
ATATÜRKÇÜ TAYYİP ERDOĞAN! (575)
Biraz da Ezber Bozalım-3 (1021)
Biraz da ezber bozalım-2 (926)
BİRAZ DA EZBER BOZALIM-1 (826)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (1133)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (748)
DİL BAYRAMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (851)
ZAFER HAFTASININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (928)
ATATÜRK’ÜN KOMÜNİZM PROGRAMI (1029)
ERDOĞAN’IN KURUCU OLDUĞU YENİ DEVLET (915)
HALİL VE FETHULLAH HOCALAR (1030)
ERDOĞAN BENİ NASIL YANILTTI? (856)
BOKTAN SİYASET (988)
KIZIL PİÇLER! (954)
ESTERGON KALESİ SUBAŞI DURAK (993)
SIRA CHP’YE GELDİ (945)
AYDINLAR İSLÂM’LA NİÇİN BARIŞMALIDIR? (1002)
AYDINLAR İSLÂM’LA BARIŞMALIDIR (1004)
AKPINAR’DA OKURKEN (1048)
ÇAMUR DERYASINDAKİ “DERİN” TARİH (1017)
AĞLARSA ANAM AĞLAR (966)
ŞEYHİM NE DERSE DOĞRUDUR (1002)
BİZ ADAM OLACAK MIYIZ? (1022)
16 NİSAN’DA NEYİ OYLUYORUZ? (1073)
YETER, YETER, ANLADIK! (989)
Kuvvetler Ayrılığı Kötü Müdür? (964)
O KONUDA HAKLI OLAN İSMET PAŞA’YDI (1185)
Ey milletin evladı, tarihten ders çıkar (1257)
Erdoğan Batı ile neden geçinemiyor? (1067)
HÜNGÜR HÜNGÜR AĞLADIM! (1421)
ZENGİNİN TARİHİ, FAKİRİN TARİHİNİ DÖVÜYOR! (1306)
KEMALİZM YOL AYRIMINDA (1439)
NE OLMUŞ SOLCUYSAM? (1283)
BÜYÜK PİŞMANLIKLAR (1304)
Hayatı Hakikiye Sahneleri-38 (1655)
Bakmayın başlarında fes olduğuna (1761)
CUMHURİYET’SİZ OLMAZ! (1538)
EN KAHRAMAN ASKER (1644)
BİZ TÜRK MÜYÜZ SAHİDEN? (1597)
ORUÇ VE SOSYALİZM (1565)
ALMANLARDAN VAZGEÇMEMEK İÇİN 44 NEDEN (1622)
BURASI TAM YAŞANACAK YER (1674)
OKULUM BEN GELDİM! (1751)
ATATÜRK SAMSUN’A NASIL ve NEDEN ÇIKTI? (1983)
ALÇAKGÖNÜLLÜLÜK MEZİYETTİR (1516)
Ey Oğul-5! AZİMLİ OL (1594)
KUT-ÜL AMERE DE NERDEN ÇIKTI? (1639)
KENDİ TARİHİMİZİ YAZMAK (1973)
KÖY ENSTİTÜSÜ MEZUNLARI SAHABE DEĞİLDİR (1900)
‘’SAPIK’’ EDEBİYATI (1568)
Ey Oğul: 2 (1619)
Ey oğul! 1 (1574)
DİDİM’DE GÜZEL BİR GÜN (1699)
VATANIMIZDAKİ KADIN HARCI (1836)
KIZILIRMAK ÜZERİNDE GARİP BİR KEŞİF MACERASI (1734)
NEVRUZDAN BALO KÜLTÜRÜNE… (1725)
CHP İÇİN VERİLEN KAVGANIN ANLAMI (1471)