16 NİSAN’DA NEYİ OYLUYORUZ?

Zeki Saruhan



Son günlerde özgürlüğüne düşkün, az veya çok politikleşmiş herkes gibi aklım fikrim 16 Nisan’da yapılacak halk oylamasında. 

Bir taraftan da 825 sayfalık, kerpiçten kalın “TANZİMAT–Değişim sürecinde Osmanlı İmparatorluğu” kitabını okuyorum. Bu, Halil İnalcık’la Mehmet Seyitdanlıoğlu tarafından yapılmış Tanzimat hakkında en önemli makalelerin bir derlemesi. İş Bankası Kültür Yayınları tarafından 2016’da yayımlanmış.
 
Türkiye tarihinin önemli bir dönemeci olan Tanzimat’ın 100. yılı nedeniyle ilk büyük derleme 1940’ta yayımlanmıştı. O kitaba çok imrenmiş fakat okuyamamıştım. Elimdeki kitapta oradaki makalelerin yetersiz olduğu anlatılıyor. Bir olayın üzerinden ne kadar çok zaman geçerse değerlendirmeler o kadar sağlıklı olabiliyor. Konu ile ilgilenen yerli ve yabancı araştırmacıların imzasını taşıyan 36 makalede Tanzimat, çeşitli açılardan belgelere dayanılarak inceleniyor.
 
29 Nisan 2014’te paylaştığım “Bu 175 Yıllık Bir Hikâyedir” başlıklı yazımda, AKP’nin iktidara geliş sürecini yorumlamaya çalışmıştım. Bu bir ileri-geri mücadelesi idi. Tanzimat’ı okurken bu görüşüm daha da pekişti. Bir de artısı var. 

Tanzimat, İmparatorluğun son yüzyılında yaşamış en büyük devlet adamı Mustafa Reşit Paşa’nın öncülüğünde çöküşü önlemek için devlet bürokrasisinin ve aydınların bulduğu bir çözümdü. Devlet bütün kurumlarıyla Avrupa’nın ileri ülkeleri örnek alınarak yenilenmeliydi. Zorunluluk o kadar açıktı ki, bu yapılmazsa imparatorluk dağılacaktı. O dönemde ve daha sonraları bu yeniliklere karşı olanların hamlelerine rağmen İmparatorluk Tanzimat’tan açtığı çığırdan vazgeçmedi.

 AKP’nin iktidarına kadar! Fakat o bile, şu başkanlık hevesine kadar Avrupa’nın icadı olan parlamenter sisteme dokunmuyor, hatta Türkiye’ye daha ileri bir demokrasi vaat ediyordu.
 
Büyük Fransız ihtilalinin Avrupa’ya yaydığı insan haklarından kuvvetle etkilenen 3 Kasım 1839 tarihli Gülhane Hattı hümayunu, o zamana kadar görülmemiş bir şey yapıyor, devlet memurları gibi Padişah da bu konulan ilkelere uyacağı konusunda yemin ediyordu. Temeli Tanzimat’la atılan bu yenileşme hareketinin yetiştirdiği aydınlar,  1876 ilk Osmanlı Anayasasına da biçim verdiler. Yeni Osmanlılar, Genç Türkler, Meşrutiyetçiler, Kuvayı Milliyeciler, Cumhuriyetçiler, Demokratlar hep o ana çığırdan yürüdüler.

ESAS KONU: ÖZGÜRLÜK

Tanzimat’tan sonraki bütün demokrasi  hareketlerinin temelinde, ülkeyi yönetenlerin yetkilerini kısma ve kayıt altına çabası vardır.  Anayasa hareketleri bunun ifadesidir. Devlet başkanları ne kadar geniş yetkilerle donatılırsa, halkın özgürlüğü o oranda kısılır. Kenan Evren anayasasının delik deşik olmasının nedeni de halkın hak ve özgürlüklerini kısması idi.
 
"Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi" adı verilen bugünkü garip anayasanın oylamasında Türkiye 175 yıl öncesine dönüp dönmemeye,  hemen bütün idareyi sorumsuz bir kişinin eline teslim edip etmemeye karar verecektir.
  
Halka daha ileri bir demokrasi vaat eden, Avrupa Birliğine tam üyelik için çabalayan AKP,  ne olmuştur da Türkiye’nin modernleşme tarihinde olduğu gibi demokrasi yürüyüşünde de arabayı geri vitese alma cesaretini göstermiştir? Tayyip Erdoğan’ın sınırsız tutkularının peşinden gönülsüzce de olsa koskoca bir parti nasıl sürüklenmekte, bunun Türkiye’nin devletiyle de, milletiyle de mahvına sebep olacağını görememektedir?

KÖROĞLU GİBİ YAPMALI
 
Bu durum, Türkiye’nin 175 yıldır varlığını sürdüren bir sınıfla ilgilidir. Bu sınıf, şimdiye kadar yönetime gelememiş olan feodalizm kalıntısı taşralı güçlerden oluşuyor. Okuyamamış veya okuyanlarının çoğu medrese kalıntısı kurumların tezgâhından geçmiştir. Aydınlanmadan nasiplerini alamamışlardır. Demokrasi, insan hakları gibi kavramlarla ilgileri yoktur. Geleceklerini başkalarının merhametine, ferasetine bağlamışlardır. Yıllardır cemaatle iç içe yaşamalarının nedeni de budur. Onlarla aralarındaki kavga bir ilerilik-gerilik kavgası değildir. Bu, babalarından kalan mülkü paylaşamayan kardeşlerin birbirlerine baltalı bıçaklı olmasına benziyor.
 
Yoksul kitleler, bu sınıf için oy deposudur. Bu kitlelerin, AKP bağımlılığından kurtarılması en acil görevdir.
 
16 Nisan’da dava ister kazanılsın, ister kaybedilsin, demokrasi cephesinin bundan önemli bir ders çıkarması beklenir. Üretimi artırıp herkese iş ve aş sağlayacak, Köroğlu gibi, zenginden alıp yoksula vermeyi hedefleyen bir program ve bunun için halk güçlerini  bilinçlendirip örgütlemek, mücadeleye sevk etmekten başka hiçbir çare yoktur. (12 Nisan 2017)

4/12/2017
Okuma Sayısı : 1129


Tavsiye Ettiğimiz Kitaplar

Yazarın Diğer Yazıları

İŞŞİZ VE EVSİZ! (130)
SAKARYA SAVAŞI, SURİYE SAVAŞI… (224)
DAHA KÖTÜSÜ OLAMAZ! (63)
İNSAN KAZANMAK (349)
GERİCİLİK JAPONYA’DA DA OLSA… (283)
SİZ GİDİN, BİZ DÜZELTİRİZ! (164)
KÂZIM KARABEKİR HAKLI ÇIKTI (295)
ZAFERİ TÜRKLERİN ÇILGINLIĞINA MI BORÇLUYUZ? (501)
2018’DE OKUDUĞUM KİTAPLAR (556)
ULUSALCILIK, MİLLİYETÇİLİK DEĞİLDİR (469)
SİYASİ İNTİHAR (762)
Andımız Tartışması Üzerine: BİLİP DE BİLMEZLİKTEN GELMEK… (629)
“HEPİMİZ AYNI GEMİDEYİZ” (858)
CHP İLE İGİLİ KAYGILAR (706)
Kurtuluş Savaşı nasıl kazanıldı? (505)
Onlar bir gün mutlaka ayağa kalkacak (871)
DEMOKRASİ KOKUSU (1060)
Vaazlar-8 DEİZM ÜSTÜNE (1286)
Vaazlar-7 TÜRKLER ÜSTÜNE (1000)
Vaazlar-6 MİLLİYETÇİLİK ÜSTÜNE (522)
Vaazlar-5 SAVAŞLAR ÜSTÜNE (638)
Vaazlar-4 DEVLETLER ÜSTÜNE (571)
Vaazlar-3 DİNLER ÜSTÜNE (749)
Vaazlar-2 KADINLAR VE ERKEKLER ÜSTÜNE (671)
Vaazlar-1 & MİLLETLER ÜSTÜNE (542)
İSLAM’IN GÜNCELLENMESİ (1456)
YENİLEN PEHLİVAN GÜREŞE DOYMAZMIŞ (976)
MAHKEMEDE DAYIN VARSA (996)
BİR NEHİRDE İKİ KEZ YIKANILMAZ (842)
HALİFE ORDUSU (1203)
ÜLKENİN BÜTÜN GERİCİLERİ BİRLEŞİN! (856)
KUDÜS, EY KUDÜS! (819)
YERLİ VE MİLLÎ (956)
EN MÜKEMMEL DİN HANGİSİ? (934)
ATATÜRKÇÜ TAYYİP ERDOĞAN! (633)
Biraz da Ezber Bozalım-3 (1086)
Biraz da ezber bozalım-2 (978)
BİRAZ DA EZBER BOZALIM-1 (883)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (2880)
Çuvala konup denize atılan 280 cariye... (811)
DİL BAYRAMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (909)
ZAFER HAFTASININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ (982)
ATATÜRK’ÜN KOMÜNİZM PROGRAMI (1082)
ERDOĞAN’IN KURUCU OLDUĞU YENİ DEVLET (965)
HALİL VE FETHULLAH HOCALAR (1082)
ERDOĞAN BENİ NASIL YANILTTI? (913)
BOKTAN SİYASET (1050)
KIZIL PİÇLER! (1015)
ESTERGON KALESİ SUBAŞI DURAK (1059)
SIRA CHP’YE GELDİ (1005)
AYDINLAR İSLÂM’LA NİÇİN BARIŞMALIDIR? (1070)
AYDINLAR İSLÂM’LA BARIŞMALIDIR (1060)
AKPINAR’DA OKURKEN (1106)
ÇAMUR DERYASINDAKİ “DERİN” TARİH (1073)
AĞLARSA ANAM AĞLAR (1024)
ŞEYHİM NE DERSE DOĞRUDUR (1059)
BİZ ADAM OLACAK MIYIZ? (1069)
“BİZ PADİŞAHI İSTERİZ” (1241)
YETER, YETER, ANLADIK! (1039)
Kuvvetler Ayrılığı Kötü Müdür? (1019)
O KONUDA HAKLI OLAN İSMET PAŞA’YDI (1233)
Ey milletin evladı, tarihten ders çıkar (1306)
Erdoğan Batı ile neden geçinemiyor? (1128)
HÜNGÜR HÜNGÜR AĞLADIM! (1479)
ZENGİNİN TARİHİ, FAKİRİN TARİHİNİ DÖVÜYOR! (1390)
KEMALİZM YOL AYRIMINDA (1491)
NE OLMUŞ SOLCUYSAM? (1349)
BÜYÜK PİŞMANLIKLAR (1360)
Hayatı Hakikiye Sahneleri-38 (1724)
Bakmayın başlarında fes olduğuna (1821)
CUMHURİYET’SİZ OLMAZ! (1595)
EN KAHRAMAN ASKER (1702)
BİZ TÜRK MÜYÜZ SAHİDEN? (1648)
ORUÇ VE SOSYALİZM (1619)
ALMANLARDAN VAZGEÇMEMEK İÇİN 44 NEDEN (1669)
BURASI TAM YAŞANACAK YER (1727)
OKULUM BEN GELDİM! (1811)
ATATÜRK SAMSUN’A NASIL ve NEDEN ÇIKTI? (2031)
ALÇAKGÖNÜLLÜLÜK MEZİYETTİR (1574)
Ey Oğul-5! AZİMLİ OL (1646)
KUT-ÜL AMERE DE NERDEN ÇIKTI? (1690)
KENDİ TARİHİMİZİ YAZMAK (2034)
KÖY ENSTİTÜSÜ MEZUNLARI SAHABE DEĞİLDİR (1947)
‘’SAPIK’’ EDEBİYATI (1621)
Ey Oğul: 2 (1674)
Ey oğul! 1 (1626)
DİDİM’DE GÜZEL BİR GÜN (1760)
VATANIMIZDAKİ KADIN HARCI (1894)
KIZILIRMAK ÜZERİNDE GARİP BİR KEŞİF MACERASI (1789)
NEVRUZDAN BALO KÜLTÜRÜNE… (1779)
CHP İÇİN VERİLEN KAVGANIN ANLAMI (1527)