Al sana Osmanlı!

Yılmaz ÖZDİL


1923’te…

*

Nüfus 13 milyon civarıydı, 11 milyon kişi köyde yaşıyordu. 40 bin köy vardı, 38 bininde okul yoktu. Traktör sıfırdı, karasaban’dı. Beş bin köyde sığır vebası vardı. Hayvanlar kırılıyor, insanlar kırılıyordu. İki milyon kişi sıtma, bir milyon kişi frengiydi, verem, tifüs, tifo salgını vardı, üç milyon kişi trahomluydu, bebek ölüm oranı binde 480’di, her doğan iki bebekten biri ölüyordu. Memlekette sadece 337 doktor vardı. Sadece 60 eczacı vardı, sadece 8’i Türk’tü. Diş hekimi, sıfırdı. Dört hemşire vardı. 40 bin köy, sadece 136 ebe vardı. Ortalama ömür 40’tı.

*

Yanmış bina sayısı 115 bin, hasarlı bina sayısı 12 bindi. Ülkeyi yeniden inşa etmek gerekiyordu, kiremit bile ithaldi. Limanlar, madenler, demiryolları yabancıya aitti. Toplam sermayenin sadece yüzde 15’i Türk’tü. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e miras kalan sadece dört fabrika vardı, Hereke ipek, Feshane yün, Bakırköy bez, Beykoz deri… Elektrik sadece İstanbul, İzmir ve Tarsus’ta vardı. Otomobil sayısı bin 490’dı. Sadece dört şehirde özel otomobil vardı.

*

Kadın, insan değildi.

*

(Veremle boğuşan halk, ahırda yatarken… Bademlerin yere göğe sığdıramadığı Abdülhamid’in 16 tane eşi vardı. Nazikeda, Safinaz, Dilpesent, Peyveste, Nazlıyar, Bidar, Mezide, Emsalinur hanım filan, 16 tane… Yaş itibariyle, tamamı çocuktu. Tayyip Erdoğan’ın dedemiz dediği Abdülmecid’in 22 eşi vardı. Ahali ineğine verecek saman bulamazken, herif sarayında iki futbol takımı kadar kadınla yatıyordu.)

*

Tiyatro yok, müzik yok, resim yok, heykel yok, spor yoktu. Arkeolojik eserler, öyle gizli saklı değil, padişahların hediyesi olarak, trenlerle çalınmıştı.

*

Kimisi alaturka saat’i kullanıyor, güneşin battığı anı 12.00 kabul ediyordu, kimisi zevali saat’i kullanıyor, güneşin en tepede olduğu anı 12.00 kabul ediyordu. Kimisi güneş batarken grubi saat’i esas alıyordu, kimisi güneşin tamamen battığı ezani saat’i esas alıyordu. “Saat kaç birader?” diye sorduğunda, her kafadan bi ses çıkıyordu.

*

Kimisi hicri takvim kullanıyordu, kimisi rumi takvim kullanıyordu. Kimisinin şubat’ı kimisinin aralık’ına denk geliyordu. Herkes aynı zaman dilimindeydi ama, farklı aylarda yaşıyordu!

*

Dirhem, okka, çeki vardı. Arşın, kulaç, fersah vardı. Ne ağırlığımız dünyaya ayak uydurabiliyordu, ne uzunluğumuz… Ölçülerimiz ortaçağ’dı.

*

Erkeklerin sadece yüzde yedisi, kadınların sadece binde dördü okuma yazma biliyordu. Okur-yazar erkeklerin çoğunluğu, subay veya gayrimüslimdi. Okul yaşı gelen her dört çocuktan üçü okula gitmiyordu. Toplam, 4894 ilkokul, sadece 72 ortaokul, sadece 23 lise vardı. Türkiye’nin tüm liselerinde sadece 230 kız öğrenci kayıtlıydı. Öğretmenlerin üçte birinin, öğretmenlik eğitimi yoktu. Tek üniversite vardı, darülfünun, medreseden halliceydi. Ülke bilim’den çoook uzaktı.

*

600 sene boyunca Türkçe’nin ırzına geçilmiş, Osmanlıca denilmişti. Arapça, Farsça, Fransızca, İtalyanca kelimeler, Levanten terimler dilimizi istila etmişti. Karşılıklı sesli-sessiz harfleri olmayan Arapça’yla Türkçe yazmaya çalışıyorlardı.

*

“Harf devrimi yapıldı, bir gecede cahilleştirildik, köpekleştirildik” falan deniyor ya… İbrahim Müteferrika’dan itibaren 150 sene boyunca basılan kitap sayısı kaçtı biliyor musunuz? Sadece 417’ydi. Bunların da çoğu gayrimüslimlerin matbaasından çıkmıştı. Ki zaten, Müteteferrika da devşirmeydi, Macar’dı.

*

Bu topraklara kitap gelene kadar, Avrupa’da 2.5 milyon farklı kitap basılmış, beş milyar adet satılmıştı. Voltaire, bir kitabında şu ağır tespiti yapmıştı: “İstanbul’da bir yılda yazılanlar, Paris’te bir günde yazılanlardan azdır!”

*

Ve neymiş efendim, mezar taşı okuyacakmış…
Sen önce iki tane kitap oku da, dünyadan haberin olsun biraz!


12/10/2014
Okuma Sayısı : 1931


Tavsiye Ettiğimiz Kitaplar

Yazarın Diğer Yazıları

Mektup (2)
Şam a namaz kılmaya gidecektik şamar oğlanı olduk (13)
Neslican... (190)
90 kilometre... (176)
Filenin Sultanları (315)
30 Ağustos ta kaybetseydik… (214)
Ibretin tekerrürü (89)
Milli teyyaredan tırışkadan teyyareye (231)
Kayyum (106)
Yılmaz Ozdil den müthiş bir yazı daha (250)
Ali Babacan... (213)
Merkez Bankası (177)
Ayet-el kursi diyeti (151)
Libya da neler oluyor falan.... (149)
Mursi şehit öyle mı? (199)
Binalici Itfaiyeci Ekremcinin Evini Söndürmeyecek mı? (182)
Telgrafın telleri (502)
Atatürk "şeytan dostu" öyle mı? (428)
Achtung (417)
Iş yeni başlıyor. (296)
Hepimiz Mansur Yavaş ız (230)
Feministler ezanı ıslıkladı mı? (466)
Akp de Şakül Kayması (257)
Yılmaz Ozdil den müthiş tarihi röportaj @ (393)
Asrın liderimiz "bu kafa" sayesinde dünyanın en şanslı lideridir (367)
Seçimin hal i (270)
Ümit (463)
1881 (529)
Kanser (550)
Halk Arenası! (366)
Sinyalizasyon yok mu? (489)
Asrın liderimiz ağzından kaçırdı (480)
Af orizmalar (559)
Ismet aslında Kaliforniyalıydı (689)
Şarbon (527)
Kredi notumuzu düşürenler şerefsizdir (465)
Al sana tren! (587)
Bedelinin bedeli ağırdır (591)
Dokuz defa kaybetti koltuğu bırakmıyor… “Koltuk sevdasına tutulanların bizim partide yeri yok” diyor (714)
Seçimin sonucunu açıklıyorum… Çoktan kazandık. (460)
World cup (629)
Tek adama karşı tek kollu adam! (688)
Tamam (776)
Kurnaz zannettiğin aslında salağın önde gidenidir (808)
Cumhurbaşkanı adayımı açıklıyorum (676)
Atı alıp Üsküdar’ı geçtikten sonra işte bunlar oldu… (1123)
Deizm (782)
Üniversitede katliam (521)
Aydın Doğan (678)
Çiftlikbank (842)
Ittifak (744)
Şeytan üçgeni (1008)
Sefer görev emri (1012)
Şerefiz robot (926)
Kaybedenler klübü (654)
Türk Tabipler Birliği (730)
Ümit (757)
Bir Dilek tut (679)
Evine tekrar hosgeldin usta (769)
Bi-linç (855)
Talih Kuşu haram öyle mi? (748)
Tbmm başkanı (831)
Görürseniz şaşmayın , kapak da takar bunlar. .. (812)
Yerli otomobil (876)
Iyi (886)
Teflon millet (744)
Re vize (789)
Dünya lideri (763)
Al sana Arakan (839)
Kol saati (813)
Yalaka şeytan (877)
Büyükerşen... (970)
ÜTÇ örgütü (831)
Adalet mitingine kaç kişi katıldı? (910)
Anadolu bozkırinda kendi başına açıp solan çiçekler. .. (857)
Bayram (839)
Yol arkadaşı (878)
Adalet (1010)
Katar (1105)
Zebra (1051)
Kırık kalpler durağı (908)
The film (906)
Aynı tespihin peş peşe dizilen taneleri (1034)
Dümbeleği “çala çala” yoruldu bileklerim… (1016)
Sevr, nur, hira (980)
Yeliz... (1203)
Kanı bozuklar öyle mi? (1069)
Mustafa Kemal’e hakaret ederken, Akp hükümetine Yunan diyen Akp’li! (1596)
Cımbız (1160)
Evetçi rektörler... Bilim insanı mi, saray imamı mı? (1803)
Referandumun kaderi ne olur? (1358)
Hiç adam rejimi (1196)
Reina (1292)
Bağışıklık -İmmün (1237)
Asansör Pasası (1270)
Çoban (1241)
Anıtkabir (1210)
Cumhuriyet, mucizedir (1364)
Edepli üniversite (1234)
İşte GATA gerçeği (1763)
İnönü’yle öbürü (1483)
Anıtkabir’e okey salonu da açın gençler de gelsin (1418)
Akp genel merkezine Atatürk posteri… (1444)
Domatesin çekirdeği (1314)
Darbenin elebaşı (1390)
Davos Fatihi (1358)
İftar top 10 (1400)
Kuzu Pirzola (1351)
Gençlik ve skor bayramı -14 Ocak 2012 (1453)
Laiklik kadındır (1563)
23 Nisan törenleri “şehitler var” diye iptal öyle mi? (1482)
Kızılay (1530)
Zagros (1785)
Mustafa Koç (1626)
Hasan Tahsin… Hasan Karakaya (1729)
2015 (1573)
M’usul usul (1809)
Oleg ve Nail (1806)
Guguk kuşu (1860)
Rus uçağını vururuz filan… (1840)
Kurban (1809)
Uyuyan bombalar uyusun da büyüsün diye, millete ninni söyleyenler kimdi? (1905)
Şerefsiz meselesi (1846)
Git dolaş gel açılırsın biraz (1920)
Canlı bomba (1841)
Kaybetme sanatı (1942)
The film… (1759)
Fetih (1943)
Minareler süngü kubbeler miğfer mercedesler zırhlı (1920)
19 mayıs (1943)
Şeref listesi (1917)
100 sene önce 100 sene sonra (2022)
Ko’medya (2069)
İki kadın milletvekili kendi kendini darp etti (1938)
Dans edeceğine bi fatiha oku… (1890)
Dolar’sa akp sayesinde boşalırsa başkaları yüzünden (2004)
Alo babacığım (2189)
Lale devri (2052)
Yiyin efendiler (2073)
Çocuk cehennemi (1921)
Med cezir (2011)
Eşek herif (1922)
Macellan müezzindi (2115)
Çuval (1967)
Dersim, Kerbela mı? (1908)
Ter­bi­ye­siz he­rif­ler (2122)
Şehit sanık (2031)
Hayvan oğlu hayvan gazi (2022)
Ermenek (1853)
Şehitler ölmez! (1952)
Validebağ (1892)
Syriana (2065)
Apo’ya villa (1917)
17/25 (2051)
23 cent (1968)
Süleyman Şah Türbesi (2022)
Alavere dalavere Türk Memet nöbete (2212)
Yılmaz Özdil’in yayınlanmayan yazısı: Başbakan kim olsun? (2453)
2010 hurmalar 2014 tırmalar (2175)
Verene vuruyor sevene sövüyor (2037)
Affedersin Ermeni (2186)
Milletin adamı (2174)
Serhat (3566)
Meğer, iki cihanda lekeli değilmişiz (2380)
Malvarlığı (2216)
Mağdur bin Ziyad (2060)
cumhurbaşbakanı (2306)
2 dakika 35 saniye 4 salise (2930)
Duy ama Işidme (2184)
Tanık (2215)
Ahududu şerbetiyle parmesanlı risotto (2380)
World Cup (2214)
Asrın lideri (2146)
Bayrak (2868)
TÜSİAD (2316)
Çatı adayını açıklıyorum (2342)
Yalova, Ağrı (2215)
Kahraman terörist! (2253)
O madende kaçak çalıştırılan taşeron işçi Ali, anlatıyor (2392)
Ocağı Yılmaz patlattı da diyebilirdi (2215)
Taşeron (2439)
Fıtrat (2271)
Çocuklarımın yüzüne bakamam (2193)
Höt zöt (2245)
Evlatlar günü (2198)
Yaşanmış kol saati hikâyesi (2227)
Kol saati (2406)
Adalet nöbeti (2280)
Sehven (2318)
Murat (2160)
Haşim Kılıç (2212)
Başbakan kim olur? (2360)
23 Nisan (2397)
Yatağan (2338)
Çankaya (2362)
Eküri (2142)
Harika çocuklardan sabıkalı çocuklara... (2154)
Haram yeme yumruk ye canın sağ olsun (2322)
Ulusal güvenlik (2386)
Kaset (2152)
İstikbilal savaşı (2344)
Twitter (2455)
Adnan Menderes (2221)
Bakara makara (2403)
Tarihçe (2249)
İstanbul’da bacıma saldırdılar İzmir’de bacı bana saldırdı (2205)
Masum suçlu suçlu masum (2418)
Firuze (2316)
Berkin (2336)
Tape kronolojisi (2202)
Asrın mağduru (2037)
Biz bu milleti Facebook’a yedirmeyiz (2396)
Asrın iftirası asrın imzası (2201)
Feridun (2151)
Eyyy Oscar (2387)
Ebru Gündeş’in kocası ekonomiden sorumlu devlet bakanı yapılsın (2310)
Ses var... Görüntü yok mu? (2545)
Beni sen mi aradın babacığım? (2261)
Çoluk çocuk (2277)
Profesör Hilmioğlu (2332)
Ukrayna (2402)
Yok böyle hükümet (2338)
İnternet (2351)
Fener alayı (2482)
Şehzade Mustafa (2294)
Er Mektubu Görülmüştür (2311)
Halk mahkemesi (2159)
Anket (2419)
Allah millete rüşvetçinin hayırlısını versin kardeşim (2305)
Yedi kamyon dolusu para (2298)
Gidişat (2216)
Hutbe (2227)
Fevzi (2184)
Dolar (2421)
Vatan yahut yoğurt (2567)
AB ye paralel (2309)
Tır’ı vırı (2346)
Büyüklere masallar (2131)
Manidar (2249)
Asimetrik paralel! (2422)
İster asarım ister keserim savcıyı da kovarım hâkimi de oyarım (2336)
Hedef 2023 (2283)
Haşhaşiler (2496)
Kurmay olacağına, bacanak ol (2181)
Bu devirde yalakalık zor iş (2468)
HSYK (2300)
Yeniden yargılama (2272)
Hangi tarafı tutmak lazım? (2436)
Benim savcım benim polisim benim ailem (2448)
Adam (2349)
Naçizane çözüm önerisi (2327)
Atahan (2758)
Paralel devlet (2479)
2013 (2168)
O ağacın altından sevgilerle (2305)
Yeni Türkiye’nin istiklal savaşı (2454)
Eyy kutu sen nelere kadirsin (2282)
Bütçe (2242)
Emniyet müdürü (2381)
A’yakkabı K’utusunda P’ara (2352)
Bakan (2183)
Hava durumu (2415)
Pardon (2288)
Yüce Atatürk (2374)
Hazreti gazeteci (2210)
Cennetten mektup var (2131)
İnsan hayatı iki simit parası (2070)
Türk var mı? (2208)
Hükümetle cemaatin maçı kaç kaç biter? (2210)
Mısır (2047)
Uganda sanayi odası başkanının eniştesi telefon etti, selamı var (2145)
Cemaat filan... (2123)
Nejat Uygur (2315)
En turistik şehrimiz! (2294)
Düet (2147)
Gavat nostaljisi (2364)
Gavat (2230)
10 Kasım (2236)
O ağacın altı (2307)
Kızlı erkekli (2308)
Bebiş (2294)
Saç (2363)
Yoğun istek üzerine...Türban Büyük Millet Meclisi (2352)
Abe (2267)
Marmaray (2193)
29 Ekim (2156)
Mıntıka themisliği (2571)
Andımız (2290)
Malezyanız hayırlı olsun (2348)
Kaç para aldın RTE’den? (2395)
Benim valim (2321)
Ne kadar türban o kadar demokrasi (2469)
Koç (2389)
Red Kit bile bu kadar çabuk yakalayamazdı (2284)
Başlarken, aşk biterken, nefret (2363)
Fikstür (2404)
Paket (2415)
Vurun kahpeye (2013 versiyonu) (2352)
Dünya lideri (2342)
Eyyy (2598)
Hükümet olimpi’yatma yeri değildir canım kardeşim... (2311)
Olimpiyat (2442)
Yaşasın... ABD Komitesi kabul etti (2120)
Berek Obeme (2370)
NATO kafa nato mermer (2499)
Yas’ıklar olsun (2561)
Değerli yalnızlık (2372)
Silivri (2462)
Kasımpaşa İnönü’dür (2507)
Başörtülü bacımızı trende linç etmeye kalktılar filan... (2351)
Mühür kimdeyse demokrasi odur (2341)
Dindar olmasınlar da bonus kafa mı olsunlar? (2321)
Halep ordaysa gerisi burda (2270)
Ayva yaprağı (2329)
Faili meşhur... (2341)
Dear büyükelçiler... (2534)
Vaaz’iyet (2235)
B’rezilya (2427)
Öyle ecdat tanımıyoruz filan deniyordu... Çapulcuları ikna etsin diye Kanuni’den ricacı oldular (2411)
İki ayyaş (2314)
Nazmiyanım (2364)
Ana’fikir (2180)
İçki (2390)
Baro’metre (2284)
Aman ha... Kaçmasın (2233)
maa$allah (2390)
19 Mayıs (2376)
Not’umuz yükseldi (2271)
Bir ilk (2383)
Teheyersen (2356)
Şam’ar oğlanı (2260)
üç nokta ... (2373)
Ayran gibi petrol bulundu içilecek kalitede (2294)
Dünya bize h’ayran (2516)
İnsanın Aklına Muz Cumhuriyeti Geliyor (2407)
Yazdıkları yazacaklarının teminatı... (2343)
23 Nisan (2341)
Karşılaşma (2446)
Bölgelerimize göre akil raporu (2400)
Fazıl Say say bitmez (2299)
Cüzdan (2558)
Emek (2481)