Tır’ı vırı


Yılmaz ÖZDİL

Sene 1943. Ankara.

*

Elyesa Bazna.
Kosova doğumlu, Arnavut kökenli, Türk vatandaşıydı. Çankaya Köşkü’ne komşu İngiliz Büyükelçiliği’nde uşaktı. Aslında hep opera sanatçısı olmak istemişti. Servet sahibi bir kazanova olarak, konteslerle baroneslerle aşk yaşarken görürdü kendini, rüyalarında... 40 yaşına gelmişti, cebinde üç kuruş yoktu, fırtınalı kaçamaklardan vazgeçtik, merhabalaştığı kadın bile yoktu. Üstelik, İngilizlerden nefret ediyordu. Babasının ölümünden sorumlu tutuyordu onları... Bi gün, Almanya Büyükelçiliği Müsteşarı Jenke’nin kapısını çaldı. Gizli bilgilere ulaşabiliyorum, isterseniz satarım dedi. Müsteşar, konuyu Büyükelçi Von Papen’e açtı. Papen vaziyeti Berlin’e bildirdi. 29 Ekim 1943 gecesi, Cumhuriyet Bayramı törenlerinden döndüğünde, Berlin’in cevabı masasındaydı: Deneyin...

*

İngiliz Büyükelçi Sir Hugessen, gizli belgelerin tutulduğu kasanın anahtarını boynunda taşıyordu. Uyurken bile çıkarmıyordu. Elyesa, balmumumdan kalıp hazırladı, banyoda büyükelçinin sırtını sabunlarken, anahtarın ölçüsünü aldı. Bu taktiği Almanlar vermişti. Bir de fotoğraf makinesi vermişlerdi. Büyükelçi her öğleden sonra piyano çalmaya başladığında, Elyesa kasanın bulunduğu odaya sızıyor, Almanların yaptırdığı kopya anahtarla açıyor, dokümanları şakır şakır fotoğraflıyordu.

*

Trafik başladı.
Her film rulosuna 20 bin sterlin kapıyordu. Dokümanların yanı sıra, duyduklarını da anlatıyordu. Radar gibi dinliyor, bülbül gibi ötüyordu. Ama doğru mu söylüyor, yalan mı, henüz belli değildi. Ocak 1944’te, Sofya bombalanacak dedi. Hadi canım dediler. Sofya bombalandı! Kendini kanıtlamıştı. Güzel güzel konuştuğu için, hatipliğiyle ünlü filozofun adını, “Çiçero” kod adını verdiler ona.

*

Aynı günlerde... Ankara’da Almanya Büyükelçiliği’nde Nele Kapp adında bi kız çalışıyordu. Sekreterdi. 24 yaşındaydı. Babası diplomattı, Almanya’nın Sofya Büyükelçisi’ydi. Dünya savaşı patlamadan önce, liseyi Cleveland’da okumuştu, oraları özlüyor, ABD’de yaşamak istiyordu, Nazilerden nefret ediyordu. Bi gün... Dişi iltihaplandı. Hayatı değişti. Dişçi, Yahudi bir Alman’dı, laf lafı açtı, istersen seni Amerikalılarla tanıştırırım dedi. Genç kızın yüzünde güller açtı. Amerikalılar da, Alman Büyükelçiliği’nde çalışan Amerikan sempatizanı kızın üstüne atladı doğal olarak... Buluştular.

*

Rastgele diye atılan olta, büyük bi balık yakalamıştı. Çok büyük bi balık.

*

Genç kız, ilk randevuda, sizden söz vermenizi istiyorum dedi, eğer aktaracağım bilgi işinize yararsa, lütfen bana sığınma hakkı tanıyın... Sekreterin teklifi, ABD’nin Ankara Büyükelçisi Laurence Steinhardt’a iletildi. Onay alındı. Sekreter, tarihin akışını değiştiren bilgiyi anlattı: İngiliz Büyükelçiliği’nde bizimkilerin Çiçero dediği biri çalışıyor, Çiçero aradığında bizim elçilikte büyük hareketlilik oluyor, küçük rütbeli görevliler falan dışarı çıkarılıyor, Nazilerin kulağı bu Çiçero!

*

Amerikalılar derhal İngilizleri uyandırdı. Tüm personel tek tek sorgulanmaya başlandı. Çiçero enseleneceğini anladı, tası tarağı topladı, İstanbul üzerinden Mısır’a, oradan Arjantin’e kaçtı.

*

Tabii Naziler de uyanmıştı.
Çiçero’yu kim ispiyonladı?
Sorgu sual başlayınca, sekreter kız, Amerikalılara yalvardı, hayatım tehlikede... Amerikalılar sözünü tutacaktı. Ama, ciddi bi sorun vardı. Türkiye tarafsız ülkeydi. Köstebek’in ABD Büyükelçiliği’ne sığınması olacak iş değildi. Peki ne yapıldı? Sekreter kızın sarı saçları siyaha boyandı, adresi meçhul, gizli bir eve yerleştirildi, bir hafta saklandı. Naziler fıldır fıldır takipteydi, yana yakıla arıyorlardı. İstanbul’a götürülmesi çok riskliydi. Önce Suriye üzerinden çıkarmayı düşündüler, sonra vazgeçtiler, karayoluyla İzmir’e götürdüler, gemiyle Kıbrıs’a geçirip, Mısır’a, oradan da ver elini ABD.

*

Elyesa, Arjantin’e ayak bastı, tehlikelerden uzaktaydı, hayatının garantide olduğunu düşünüyordu. Üstelik, cebi doluydu, 300 bin sterlini vardı, beyler gibi yaşamasına yeter de artardı. Gel gör ki... Daha ilk alışverişte acı gerçekle karşılaştı. Almanların ödediği paralar, sahteydi. İngiliz ekonomisini çökertmek için, Nazilerin Berlin’de bastırıp, el altından piyasaya sürdüğü sahte sterlinlerdi. İngilizlere kazık atarken, Almanlardan ağır kazık yemişti. Aç biilaç kaldı, süründü. Savaştan sonra döndü dolaştı, gene Ankara’ya geldi, tutunamadı, Berlin’e gitti, boğaz tokluğuna gece bekçiliği yaptı. 1970’te, 66 yaşında, sefalet içinde öldü.

*

Hayatı film oldu.
Hollywood’da...
Hatıralarını “I was Cicero, Ben Çiçero’ydum” başlığıyla kaleme alıp, Stern dergisine satmıştı. Yönetmen Joseph Mankiewicz, 1952’de, bu hatıraları “5 Fingers, 5 Parmak” adıyla sinemaya uyarladı. Elyesa rolünü, o dönemin efsane aktörü James Mason oynadı. Elyesa’nın hayatı, iki Oscar aldı.

*

Sekreter Nele’nin ise, savaştan sonra kimliği değiştirildi; izi kaybedildi. California’ya yerleştirildiği, garsonluk yaptığı, evlendiği, bir çocuğu olduğu iddia edildi. Gerisi bilinmiyor.

*

Demem o ki...
Türkiye böyle bi yer.
İstihbaratçıların savaş alanı.

*

Zor coğrafyadır.
Hassastır, hayatidir, ciddi iştir.

*

E bakıyoruz bizim bademlere...
Pazara karpuz getirir gibi, yüklemişler top mermilerini kamyona, zabıtaya yakalandılar.
Güya gizli operasyon yapıyorlar, Afrika’daki Hotantu kabilesinin bile haberi var!


1/23/2014
Okuma Sayısı : 2196



Aşk Sürgünleri
[Resul Davutoğlu]

Bülent Erkmen: 25. Yıl Akbank Sanat
[Bülent Erkmen]

Okulun En Tuhaf Kızı
[Zeynep Alpaslan]

Yazarın Diğer Yazıları

Telgrafın telleri (97)
Atatürk "şeytan dostu" öyle mı? (256)
Achtung (268)
Iş yeni başlıyor. (121)
Hepimiz Mansur Yavaş ız (79)
Feministler ezanı ıslıkladı mı? (282)
Akp de Şakül Kayması (103)
Yılmaz Ozdil den müthiş tarihi röportaj @ (168)
Asrın liderimiz "bu kafa" sayesinde dünyanın en şanslı lideridir (201)
Seçimin hal i (103)
Ümit (285)
1881 (362)
Kanser (370)
Halk Arenası! (189)
Sinyalizasyon yok mu? (328)
Asrın liderimiz ağzından kaçırdı (314)
Af orizmalar (396)
Ismet aslında Kaliforniyalıydı (521)
Şarbon (354)
Kredi notumuzu düşürenler şerefsizdir (307)
Al sana tren! (435)
Bedelinin bedeli ağırdır (425)
Dokuz defa kaybetti koltuğu bırakmıyor… “Koltuk sevdasına tutulanların bizim partide yeri yok” diyor (562)
Seçimin sonucunu açıklıyorum… Çoktan kazandık. (286)
World cup (458)
Tek adama karşı tek kollu adam! (515)
Tamam (613)
Kurnaz zannettiğin aslında salağın önde gidenidir (641)
Cumhurbaşkanı adayımı açıklıyorum (512)
Atı alıp Üsküdar’ı geçtikten sonra işte bunlar oldu… (861)
Deizm (634)
Üniversitede katliam (385)
Aydın Doğan (505)
Çiftlikbank (722)
Ittifak (605)
Şeytan üçgeni (878)
Sefer görev emri (884)
Şerefiz robot (818)
Kaybedenler klübü (523)
Türk Tabipler Birliği (595)
Ümit (629)
Bir Dilek tut (556)
Evine tekrar hosgeldin usta (638)
Bi-linç (711)
Talih Kuşu haram öyle mi? (612)
Tbmm başkanı (711)
Görürseniz şaşmayın , kapak da takar bunlar. .. (683)
Yerli otomobil (759)
Iyi (777)
Teflon millet (633)
Re vize (660)
Dünya lideri (657)
Al sana Arakan (728)
Kol saati (687)
Yalaka şeytan (763)
Büyükerşen... (836)
ÜTÇ örgütü (719)
Adalet mitingine kaç kişi katıldı? (788)
Anadolu bozkırinda kendi başına açıp solan çiçekler. .. (749)
Bayram (712)
Yol arkadaşı (753)
Adalet (881)
Katar (945)
Zebra (884)
Kırık kalpler durağı (760)
The film (772)
Aynı tespihin peş peşe dizilen taneleri (903)
Dümbeleği “çala çala” yoruldu bileklerim… (856)
Sevr, nur, hira (838)
Yeliz... (1063)
Kanı bozuklar öyle mi? (943)
Mustafa Kemal’e hakaret ederken, Akp hükümetine Yunan diyen Akp’li! (1445)
Cımbız (1006)
Evetçi rektörler... Bilim insanı mi, saray imamı mı? (1563)
Referandumun kaderi ne olur? (1221)
Hiç adam rejimi (1052)
Reina (1148)
Bağışıklık -İmmün (1128)
Asansör Pasası (1134)
Çoban (1102)
Anıtkabir (1087)
Cumhuriyet, mucizedir (1224)
Edepli üniversite (1104)
İşte GATA gerçeği (1585)
İnönü’yle öbürü (1336)
Anıtkabir’e okey salonu da açın gençler de gelsin (1279)
Akp genel merkezine Atatürk posteri… (1276)
Domatesin çekirdeği (1172)
Darbenin elebaşı (1248)
Davos Fatihi (1210)
İftar top 10 (1253)
Kuzu Pirzola (1200)
Gençlik ve skor bayramı -14 Ocak 2012 (1297)
Laiklik kadındır (1433)
23 Nisan törenleri “şehitler var” diye iptal öyle mi? (1331)
Kızılay (1365)
Zagros (1618)
Mustafa Koç (1500)
Hasan Tahsin… Hasan Karakaya (1585)
2015 (1457)
M’usul usul (1666)
Oleg ve Nail (1647)
Guguk kuşu (1720)
Rus uçağını vururuz filan… (1711)
Kurban (1668)
Uyuyan bombalar uyusun da büyüsün diye, millete ninni söyleyenler kimdi? (1749)
Şerefsiz meselesi (1700)
Git dolaş gel açılırsın biraz (1779)
Canlı bomba (1711)
Kaybetme sanatı (1783)
The film… (1624)
Fetih (1803)
Minareler süngü kubbeler miğfer mercedesler zırhlı (1772)
19 mayıs (1763)
Şeref listesi (1787)
100 sene önce 100 sene sonra (1887)
Ko’medya (1904)
İki kadın milletvekili kendi kendini darp etti (1803)
Dans edeceğine bi fatiha oku… (1764)
Dolar’sa akp sayesinde boşalırsa başkaları yüzünden (1862)
Alo babacığım (2012)
Lale devri (1916)
Yiyin efendiler (1928)
Çocuk cehennemi (1798)
Al sana Osmanlı! (1784)
Med cezir (1869)
Eşek herif (1776)
Macellan müezzindi (1966)
Çuval (1824)
Dersim, Kerbela mı? (1766)
Ter­bi­ye­siz he­rif­ler (1973)
Şehit sanık (1874)
Hayvan oğlu hayvan gazi (1875)
Ermenek (1721)
Şehitler ölmez! (1815)
Validebağ (1753)
Syriana (1915)
Apo’ya villa (1784)
17/25 (1908)
23 cent (1816)
Süleyman Şah Türbesi (1905)
Alavere dalavere Türk Memet nöbete (2083)
Yılmaz Özdil’in yayınlanmayan yazısı: Başbakan kim olsun? (2313)
2010 hurmalar 2014 tırmalar (2025)
Verene vuruyor sevene sövüyor (1878)
Affedersin Ermeni (2053)
Milletin adamı (2041)
Serhat (3428)
Meğer, iki cihanda lekeli değilmişiz (2239)
Malvarlığı (2081)
Mağdur bin Ziyad (1938)
cumhurbaşbakanı (2187)
2 dakika 35 saniye 4 salise (2764)
Duy ama Işidme (2048)
Tanık (2070)
Ahududu şerbetiyle parmesanlı risotto (2236)
World Cup (2067)
Asrın lideri (2018)
Bayrak (2728)
TÜSİAD (2141)
Çatı adayını açıklıyorum (2202)
Yalova, Ağrı (2084)
Kahraman terörist! (2109)
O madende kaçak çalıştırılan taşeron işçi Ali, anlatıyor (2266)
Ocağı Yılmaz patlattı da diyebilirdi (2073)
Taşeron (2286)
Fıtrat (2145)
Çocuklarımın yüzüne bakamam (2051)
Höt zöt (2124)
Evlatlar günü (2064)
Yaşanmış kol saati hikâyesi (2085)
Kol saati (2287)
Adalet nöbeti (2127)
Sehven (2181)
Murat (2023)
Haşim Kılıç (2073)
Başbakan kim olur? (2184)
23 Nisan (2244)
Yatağan (2194)
Çankaya (2248)
Eküri (1994)
Harika çocuklardan sabıkalı çocuklara... (2028)
Haram yeme yumruk ye canın sağ olsun (2156)
Ulusal güvenlik (2248)
Kaset (2014)
İstikbilal savaşı (2211)
Twitter (2305)
Adnan Menderes (2089)
Bakara makara (2249)
Tarihçe (2108)
İstanbul’da bacıma saldırdılar İzmir’de bacı bana saldırdı (2074)
Masum suçlu suçlu masum (2252)
Firuze (2174)
Berkin (2196)
Tape kronolojisi (2076)
Asrın mağduru (1887)
Biz bu milleti Facebook’a yedirmeyiz (2243)
Asrın iftirası asrın imzası (2053)
Feridun (1994)
Eyyy Oscar (2246)
Ebru Gündeş’in kocası ekonomiden sorumlu devlet bakanı yapılsın (2179)
Ses var... Görüntü yok mu? (2403)
Beni sen mi aradın babacığım? (2140)
Çoluk çocuk (2137)
Profesör Hilmioğlu (2214)
Ukrayna (2260)
Yok böyle hükümet (2205)
İnternet (2188)
Fener alayı (2338)
Şehzade Mustafa (2159)
Er Mektubu Görülmüştür (2143)
Halk mahkemesi (2021)
Anket (2298)
Allah millete rüşvetçinin hayırlısını versin kardeşim (2164)
Yedi kamyon dolusu para (2147)
Gidişat (1992)
Hutbe (2065)
Fevzi (2057)
Dolar (2273)
Vatan yahut yoğurt (2428)
AB ye paralel (2161)
Büyüklere masallar (1984)
Manidar (2124)
Asimetrik paralel! (2272)
İster asarım ister keserim savcıyı da kovarım hâkimi de oyarım (2213)
Hedef 2023 (2170)
Haşhaşiler (2373)
Kurmay olacağına, bacanak ol (2043)
Bu devirde yalakalık zor iş (2304)
HSYK (2156)
Yeniden yargılama (2149)
Hangi tarafı tutmak lazım? (2294)
Benim savcım benim polisim benim ailem (2290)
Adam (2225)
Naçizane çözüm önerisi (2196)
Atahan (2639)
Paralel devlet (2344)
2013 (2034)
O ağacın altından sevgilerle (2200)
Yeni Türkiye’nin istiklal savaşı (2302)
Eyy kutu sen nelere kadirsin (2144)
Bütçe (2111)
Emniyet müdürü (2269)
A’yakkabı K’utusunda P’ara (2232)
Bakan (2041)
Hava durumu (2299)
Pardon (2154)
Yüce Atatürk (2266)
Hazreti gazeteci (2075)
Cennetten mektup var (2025)
İnsan hayatı iki simit parası (1959)
Türk var mı? (2082)
Hükümetle cemaatin maçı kaç kaç biter? (2061)
Mısır (1922)
Uganda sanayi odası başkanının eniştesi telefon etti, selamı var (2011)
Cemaat filan... (1991)
Nejat Uygur (2201)
En turistik şehrimiz! (2173)
Düet (2034)
Gavat nostaljisi (2238)
Gavat (2106)
10 Kasım (2113)
O ağacın altı (2189)
Kızlı erkekli (2156)
Bebiş (2167)
Saç (2254)
Yoğun istek üzerine...Türban Büyük Millet Meclisi (2232)
Abe (2143)
Marmaray (2065)
29 Ekim (2025)
Mıntıka themisliği (2418)
Andımız (2159)
Malezyanız hayırlı olsun (2210)
Kaç para aldın RTE’den? (2262)
Benim valim (2205)
Ne kadar türban o kadar demokrasi (2319)
Koç (2263)
Red Kit bile bu kadar çabuk yakalayamazdı (2167)
Başlarken, aşk biterken, nefret (2259)
Fikstür (2276)
Paket (2284)
Vurun kahpeye (2013 versiyonu) (2205)
Dünya lideri (2214)
Eyyy (2470)
Hükümet olimpi’yatma yeri değildir canım kardeşim... (2193)
Olimpiyat (2292)
Yaşasın... ABD Komitesi kabul etti (2007)
Berek Obeme (2239)
NATO kafa nato mermer (2339)
Yas’ıklar olsun (2444)
Değerli yalnızlık (2228)
Silivri (2330)
Kasımpaşa İnönü’dür (2384)
Başörtülü bacımızı trende linç etmeye kalktılar filan... (2236)
Mühür kimdeyse demokrasi odur (2199)
Dindar olmasınlar da bonus kafa mı olsunlar? (2194)
Halep ordaysa gerisi burda (2128)
Ayva yaprağı (2201)
Faili meşhur... (2230)
Dear büyükelçiler... (2407)
Vaaz’iyet (2118)
B’rezilya (2309)
Öyle ecdat tanımıyoruz filan deniyordu... Çapulcuları ikna etsin diye Kanuni’den ricacı oldular (2269)
İki ayyaş (2179)
Nazmiyanım (2237)
Ana’fikir (2051)
İçki (2240)
Baro’metre (2162)
Aman ha... Kaçmasın (2120)
maa$allah (2254)
19 Mayıs (2233)
Not’umuz yükseldi (2134)
Bir ilk (2255)
Teheyersen (2214)
Şam’ar oğlanı (2139)
üç nokta ... (2262)
Ayran gibi petrol bulundu içilecek kalitede (2178)
Dünya bize h’ayran (2379)
İnsanın Aklına Muz Cumhuriyeti Geliyor (2283)
Yazdıkları yazacaklarının teminatı... (2231)
23 Nisan (2235)
Karşılaşma (2318)
Bölgelerimize göre akil raporu (2273)
Fazıl Say say bitmez (2188)
Cüzdan (2404)
Emek (2342)

Destekcilerimiz

TÜM YAZARLARIMIZ

SEÇTİKLERİMİZ

Kayserispor maçında sürpriz evlenme teklifi
Güney Kıbrıs’ta Türk üye Kızılyürek, AP’ye girdi
Karadeniz’de, PKK’ya ait mühimmat deposu imha edildi
Yine orman yangınları başladı! Finike’de ormanlık alanda yangın
’Kafa keseceğim’ diyen Suriyeli gözaltında
Gazeteci Önkibar’a saldırı olayında 4 gözaltı
ABD’den Yunanistan’ın Dedeağaç limanına askeri sevkiyat
Kılıçdaroğlu: YSK, kendisini ’yok’ hükmünde saymıştır
Galatasaray Kulübü, teknik direktör Fatih Terim’in sözleşmesini 5 yıl uzattı.
Microsoft, geleceğin mesleklerini tanıttı
AYM’ye ilk 3 ayda 9 bin 829 bireysel başvuru yapıldı
Wilma Elles: Çanakkale ruhunu canlandırmak benim için çok önemli
Öğrencileri döven okul müdürü, görevden alındı
’Dersim’e yürütmeyi durdurma kararı
İzmir’de,1500 yıllık İbranice tarihi kitap ele geçirildi
Rum mu dediniz? Soner Yalçın yazısı
Pompeo: Çin ABD ulusal güvenliğine tehdit oluşturuyor
CHP İstanbul İl Başkanı Kaftancıoğlu hakkında iddianame düzenlendi
PKK’lı terörist: Çatışmalarda ön saflara kadın ve çocuklar sürülüyor
Oltu’da 1,5 metrelik Hopa engereği görüldü
İrem Yaman: Tarihe geçtim
ABD’den ithal edilen bazı mallarda ek mali yükümlülük yüzde 50 indirildi
Adli Tıp Kurumu 2’nci raporu: Şule Çet’in intihar ettiğini gösteren kanıt yok
Ali Koç: Kabus gibi sezon bitiyor
Fatih Terim, Ümit Davala ve Orhan Ak, PFDK’ya sevk edildi
Kadınlar ’’uyuşturucu satılıyor’’ diyerek yol kapattı
Sultangazi’de çöp kutusunda yüzlerce ölü civciv bulundu
Google, Huawei ile işbirliğini kesti
Galatasaray, 22’nci lig şampiyonluğunu elde etti.
100’üncü yıl coşkusu! On binlerce kişi akın etti