Bir Terk Etme Hikayesi

Jeopolitikte eskimeyen bir kural vardır: “İki efendiye birden hizmet edemezsiniz.” 

Türkiye, Soğuk Savaş’tan bu yana tam 72 yıl boyunca bu kurala meydan okudu. NA-TO’nun güney kanadında, boğazların bekçisi, batı güvenlik mimarisinin vazgeçilmez halkası olarak hem askeri hem siyasi sadakat gösterdi. Ancak bugün gelinen noktada tartışmamız gereken soru şudur: Türkiye Batı’dan mı kopuyor, yoksa Batı çok daha önce Türkiye’yi terk mi etti?

Ankara’nın, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’nın (BRICS) oluşturduğu birliğe tam üyelik başvurusu, yüzeyde bir ittifak değişimi gibi sunuluyor. Oysa bu ham-le, ani bir savrulma değil; yıllara yayılan bir dışlanmışlık hissinin, sistematik güvensiz-liğin ve stratejik yalnızlığın mantıksal sonucudur. Türkiye’nin yaptığı şey bir “kopuş” değil, gecikmiş bir kabulleniştir. Batı’nın artık kendisini eşit bir ortak olarak görmediği-ni, yalnızca itaat beklediğini kabul etmesidir.

Bu kırılma noktası bir günde ortaya çıkmadı. Her büyük jeopolitik dönüşüm gibi, birike-rek geldi. Türkiye, 2016’daki darbe girişiminden sonra müttefiklerinden beklediği da-yanışmayı göremedi. Güvenlik kaygıları, terörle mücadele talepleri ve savunma ihti-yaçları sürekli olarak ya görmezden gelindi ya da yaptırım tehdidiyle karşılandı. Sınır-larını korumaya çalıştığında “istikrar bozucu”, kendi hava savunmasını kurmak istedi-ğinde “yoldan çıkan müttefik” ilan edildi.

Batı’nın Türkiye’ye yaklaşımı giderek daha öğretici, daha cezalandırıcı bir tona bürün-dü. Silah satışları siyasi sadakat testine dönüştürüldü; tarihsel tartışmalar diplomatik baskı aracına çevrildi, insan hakları söylemi seçici bir şekilde devreye sokuldu. Aynı dönemde, çok daha ağır ihlallerle anılan rejimlerin milyarlarca dolarlık silah anlaşma-larıyla ödüllendirilmesi, Ankara açısından kaçınılmaz bir çifte standart duygusu yarattı.

Oysa Türkiye’nin uzun yıllar boyunca oynadığı rol, Batı için paha biçilmezdi. Doğu ile Batı arasında köprü, Karadeniz ile Akdeniz arasında kilit, Orta Doğu’ya açılan tek NA-TO kapısı… Bu konum, sadece askeri değil, siyasi ve ekonomik bir denge unsuru an-lamına geliyordu. Ancak Washington’un zihninde “köprü” fikri zamanla anlamını yitir-di, yerine “kul-köle” beklentisi geçti. Stratejik özerklik arayışı ise cezalandırılması ge-reken bir sapma olarak görüldü.

Bugün yaşananlar, bu yaklaşımın doğal sonucudur. Türkiye, tek bir merkeze bağımlı kalmanın maliyetini gördü. Savunmada, finansta ve diplomaside alternatifler aramaya başladı. BRICS’e yönelim bu bağlamda ideolojik bir tercihten çok, risk dağıtma strate-jisidir. Çok kutuplu bir dünyada, tek bir güç merkezine yaslanmanın artık sürdürülebilir olmadığı gerçeğinin kabulüdür.

Bu tablo sadece Türkiye’ye özgü değil. Küresel sistem hızla yeniden hizalanıyor. ABD hâlâ güçlü, ancak artık tek başına belirleyici değil. Dünya ekonomisinin ağırlık merkezi kayıyor; alternatif finansal altyapılar, yeni ticaret koridorları ve farklı güvenlik işbirlikleri ortaya çıkıyor. Bu dönüşüm, Amerika çöktüğü için değil, dünyanın geri ka-lanı büyüdüğü için yaşanıyor.

Türkiye’nin yaptığı, bu yeni gerçekliği erken okuyan ülkelerden biri olmak. Bedeli var mı? Elbette var. Riskleri, belirsizlikleri, baskıları var. Ancak Ankara’nın vardığı sonuç net: Kendi güvenliğini, ekonomisini ve geleceğini başkalarının onayına bırakamaz. Egemenlik, bayrak ve sınırla olduğu kadar karar alma özgürlüğüyle anlam kazanır.

Sonuçta yaşananlar, Türkiye ile NATO arasında izole bir kriz değildir. Bu, tek kutuplu düzenin çözülmesinin, eski ittifakların yeniden tanımlanmasının bir yansımasıdır. Önümüzdeki dönemde benzer adımları başka ülkelerden de göreceğiz. Çünkü dünya, Amerikan izninin küresel büyümenin ön şartı olduğu varsayımını geride bırakıyor.

Dünya düzeni sessizce değişiyor. 

Türkiye ise bu değişimi izlemek yerine, kendi yerini belirlemeye çalışıyor. 

Asıl soru artık “Türkiye neden gidiyor?” değil, bu kadar açık işaret varken, neden bu kadar uzun süre beklendiğidir.

Prof. Dr. (İnş. Müh.), Doç. Dr. (UA. İliş.) Ata ATUN

Akademisyen, 

KKTC Cumhuriyet Meclisi 1. Dönem Milletvekili

Yazar Sayfası: Yazarın Köşesi: / Tarih: 11.02.2026 08:26 / Okunma = 26067

Yazarın Diğer Yazıları

ŞU ÇILGIN İRANLILAR! (10102)
“Kurucu Önder” Türklerin Lideri Olarak Kimi Emir Buyurur?! (10952)
Seçim Güvenliği Meselesi (16134)
Orta Doğu’da Bilek Güreşi (19921)
Türkiye’yi Kuşatma Hayali (24400)
Özgür Özel’e Değişim Tavsiyesi (20008)
Pro-Afganistan düzenine doğru sürükleniyoruz. (17995)
Avrupa’da Yüzleşme: GKRY’nin Prestij Kaybı (22288)
Hukuk kullanılarak toplum yeniden şekillendiriliyor (78986)
Brüksel’den Yükselen Uyarı: Türkiyesiz Güvenlik Olmaz (23993)
TRUMP VE PUTİN: AL BİRİNİ VUR ÖTEKİNE! (36874)
Sosyal Medyada Öldürdüklerim (83793)
BİRAZ “MİLLİYETÇİLİK” LÜTFEN! (29936)
Boş bardağı dolu görmek (144353)
Lübnan Ne Yapmak İstiyor? (88453)
"Yetti gari" (624868)
Bitmeyen Ekonomik ve Siyasi Krizden Bitmeyecek Ekonomik ve Siyasi Krize (117285)
CUMHURİYET KAVGASI (70790)
Kâfir icadı üzerinden ayet doğrulaması… (137614)
Azerbaycan Türk Dünyasının yeni lider ülkesi olabilir mi? (122258)
Akın Öztürk: “Kurban Seçildim… Akar, Güler ve Ünal İşi Bana Yıktılar” (200036)
General-Binbaşı Kavgası Dallandı Budaklandı!.. (379795)
Ümmetçilik politikası tutar mı? (407024)
PKK’NIN YAKILAN SİLAHLARI (398487)
Teğmenlere “Vebalı” Muamelesi!.. (706623)
Sokağa Çıkamaz Oldular (311210)
Türk Mallarını Rumlaştırma Tuzağı (817832)
Özgür Özel ve CHP Yönetimi El Artırmalı (119325)
Yapılan Mücadele Yeterli mi? (420895)
Ya Baş Eğensin, ya Başkaldıran! (697661)
Emperyalist Projenin Tasfiyesi Değil “Sevr” Fırsatı!.. (1093297)
Cüppeli’nin Kızının Düşündürdükleri (281712)
Türkiye’yi Köşeye Sıkıştırma Girişimleri (835055)
Fotoğraf Krizinin Perde Arkası (637903)
AKP için yolun sonu görünüyor. (219944)
Türkiye olmadan asla! (644880)
Bir “Tek Adam’ın” bozduğunu ancak başka bir “Tek Adam” düzeltebilir. (310398)
Teğmenler ve tesadüfler!.. (1161500)
“ABD Bizi Esir Aldı” (388802)
“Türkiyesiz Cennete Bile Gitmem” (355137)
Savcılığa Suç Duyurusu… Bölük Komutanı Teğmenlerle İlgili Kanaatini Nasıl Değiştirdi?! (1168609)
Türk Birliği Dönemi Başlıyor (639834)
Galata’da Filistin Mitingi (383121)
Unutmadık! (599537)
Kötü Komşu Ev Sahibi Yaptı (307969)
Harp Okulu’nda Geçen Yıl Ne Oldu? (565523)
AB’DEN YENİ “SEVİLLA HARİTASI” (800049)
FAŞİZMİN AYAK SESLERİ (119077)
Erdoğan Hristodulidis Görüşmesi (336181)
CHP içindeki Erdoğan için çalışanlar (1163852)
Türkiye teknoloji trenini kaçırdı (161190)
AB Kıbrıs Müzakerelerinin neresinde? (743250)
Türkiye’nin Öteki Yüzü (537724)
İlginç bir sosyal demokrasi dersi! (797194)
İsrail Türkiye Sınırına Yanaşır mı? (331741)
Sıra kimde? (448085)
İsrail Güç Zehirlenmesine mi Girdi? (466619)
Coni niye Kıbrıs’ta? (347886)
Erdoğan Bizim Köyde Hiç Kaybetmez. (803135)
Mağusa’yı Mağusa’lılardan Dinleyin (192371)
Netflix eğlence platformu mu, propaganda aracı mı? (337838)
Niyet başka akıbet başka! (338952)
İsrail Fikir mi Değiştiriyor? (331529)
Amigdala! (583477)
AB Elçiliklerini Neden Kapatıyor? (191308)
“Müşteri Puşttur” Felsefesi (523725)
Kumpaslar Sadece Bir Avuç Polis, Savcı ve Hakimin İşi miydi?! (729623)
AB mi, Türkiye mi? (293041)
Bir İktidar Bu Kadar mı Basiretsiz Olur! (334409)
TOP PEŞİNDE KOŞANLARA İNAT (321587)
O Akçeyi Her Babayiğit Taşıyamaz! (470292)
Orgeneral A.Ç. Menzil Tarikatından mı?! (961649)
İnsan Hakları Konseyi Seçimi (698880)
Daha Ne Verelim Emperyalist Abilere?! (1112550)
SAYILARLA SİYASET ARENAMIZ-2 (443724)
Avrupa Birliği Değişime Gebe (385286)
Rumlara Güven Duymak (408198)
Asıl Müdahale Bundan Sonra (297219)
Otur Oturduğun Yerde! (465559)
Bölgesel Dengeler Hızla Değişiyor (304511)
Kelaynaklar (686140)
Kıbrıs’ın Sahibi Biziz (714528)
Farz Edelim ki Erdoğan gerçekten aday olmayacak, ne değişir? (467754)
Türkiye mi AB’ye, AB mi Türkiye’ye muhtaç? (847308)
Cahilliğin Özendirilmesinin Sonucu... AKP Kazdığı kuyuya Düştü! (362523)
ABD ve İsrail’in Çöküş Süreci mi Başlıyor (862988)
31 Mart Uçurumdaki Son Daldı!.. (696488)
SAYILARLA SİYASET ARENAMIZ-1; partiler, yöneticiler, delegeler, üyeler, seçimler, Seçmenler ve sandık görevlileri ... ve müteahhitler (562530)
KANUNSUZ CEZA: LİNÇ (399492)
Ekonomik Öngörülerin Çöktüğü Bir Dönem! (726102)
Türkçe Niye Yok ? (392393)
Doğu Akdeniz’de Temelden Değişiklikler (361346)
HANEDAN DÜĞÜNÜ… (253323)
Doğru mu, Yalan mı? (359520)
Evrim, Karşı Evrim, Devrim, Karşı Devrim… (1549623)
Yanlış Strateji, Yanlış Başlangıç (1169765)
Müzakerelerin İçeriği Değişir mi? (1499342)
Teğmenlerin İhracında En Çok Buna Şaşırdım (1340518)
CUMHURBAŞKANI… (143849)
Batı, Kıbrıs Müzakerelerini Neden Başlatmak İstiyor? (1320641)