https://jurnalist.com.tr/ Etkin Seçkin Haber Sitesi tr 28.9.2021 02:22:57 Jurnalist Jurnalist Haber Deyay - Jurnalist Haber Sitesi

1922’DE ANKARA’NIN ELÇİLİK KURULU AFGANİSTAN’DA NASIL KARŞILANDI?






22 Haziran tarihli “Afganistan’da Emperyalizmin Bekçiliği” başlıklı yazımda Türkiye’nin ABD’nin isteğiyle Afganistan’a asker göndermesinin ne anlama geldiği üzerinde durmuş ve Kurtuluş Savaşı yıllarında iki milletin candan dostluğu üzerinde durmuştum. Aşağıdaki yazıda bu ilişkilerdeki bir ayrıntıyı, Türk elçiliğinin Afganistan’da nasıl karşılandığını anlatacağım.   
  
Afganlılarda Türklere ve Türkiye’ye karşı derin bir ilgi ve sevgi vardı. Afganlılar, Türkiye’yi bir ağabey gibi görüyorlardı. Türkler de Afganlıların boyun eğmez tabiatına hayrandılar, Afgan kardeşlerinin kahramanlıklarını büyük takdirle anıyorlar ve Asya’nın bağrında dost bir Afgan halkının bulunmasından güç alıyorlardı.
 
Kurtuluş Savaşı Ankara’sının diplomatik ilişki kurduğu ilk ülke, Afganistan’dır. Moskova’da Sovyetlerle görüşmeler yapılırken Türkiye ile Afganistan arasında bir dostluk anlaşması gözyaşları içinde imzalandı. Tarih 1 Mart 1921 idi.

Türk-Afgan anlaşmasına göre, Doğu dünyasının uyanışı ve kurtuluş devrimi başlamıştır. Bu anlaşma bütün Doğu’nun mutlu geleceği için bir başlangıçtır. Türkiye, Afganistan’ın bağımsızlığını tanımaktadır. Taraflardan biri, Doğu’yu istila ve istismar siyasetini güden herhangi bir emperyalist tarafından diğerine yöneltilecek saldırıyı bizzat kendine yapılmış sayarak var olan araçlarla bu saldırıyı def etmeyi kabul etmektedir. İki taraf birbirlerine elçi göndereceklerdir.

Afganistan’ın Ankara Elçisi Sultan Ahmet Han 21 Nisan 1921 günü Ankara’ya ulaştı. Karşılamada halkın da katıldığı askerî törenler yapıldı.
 
Sultan Ahmet Han, bütün millî mücadele yılları boyunca Ankara’nın en renkli kişilerinden biriydi. Mustafa Kemal onun için “kalplerimizin sevgilisi” demiştir. O, Türk Kurtuluş Savaşı’nın bir Türk-Avrupa mücadelesi ve aynı zamanda Afganistan’ın da savaşı demek olduğunu söylüyordu. 

ANKARA’NIN ELÇİSİ KÂBİL YOLUNDA

Ankara elçi olarak İngilizlere karşı Medine’yi kahramanca savunmakla ün yapmış Fahrettin Paşa’yı görevlendirdi. Kurul, 19 Mart 1922 günü Ankara’dan ayrılarak İnebolu-İstanbul-Trabzon deniz yoluyla Batum’a ulaştı, oradan da demiryoluyla 1 Mayıs 1922 günü Bakü’ye vardı. 6 gün sonra buradan gemi ile hareket eden kurul, 23 saatlik bir yolculuktan sonra Krosnvodsk kasabasına çıktı ve buradan uçsuz bucaksız Türkmenistan bozkırına daldı. Türkmenistan’da son durak olan Kuşka kentinde askerî törenle karşılanan Türk Kurulu, 14 Mayıs’ta araba ile sınırı geçerek Afgan topraklarına ayakbastı. En yakın askerî mevki olan Kırkkızlar’dan Afganistan’ın başkenti Kâbil’e at sırtında bir ay sürecek bir yolculuk başladı. Afgan Hükümeti, Muhammet Kuvvet Han’ı elçilik kuruluna mihmandar olarak atadı. Yollarda her türlü dinlenme koşulları hazırlandı. Bir kumandan emrinde 100 atlı asker karşılayıcı çıktı.
 
HERAT’TAKİ COŞKULU KARŞILAMA

Kurulun ilk ulaştığı Afgan kenti, bir surla çevrelenmiş, etrafı bağlar, bahçeler ve tarlalarla dolu Herat’tı. Burada Timurlenk’in oğlu Şah Ruh ve torunlarına ait değerli Türk yapıları bulunmaktaydı. Herat’ta görkemli bir karşılama töreni hazırlandı. Bütün resmî daireler tatil edildi. Bütün dükkânlar kapandı ve şehir baştanbaşa donatıldı. Afganistan’ın en genç ve aydın ileri gelenlerinden Herat Valisi ve Veziri başta olmak üzere, Herat Kumandanı Mareşal Sahip, müftü, diğer ileri gelenler ve memurlar ile Herat’ı boşaltarak akın akın karşılamaya koşan binlerce kişiden oluşan halk yollara düştü. Takım takım mızıkalar çalıyordu. Kilometrelerce bir kafile oluştu. Molla Camii Türbesi’nin bulunduğu bir bağda hazırlanmış ikamet yerine gelindi. Askerî birlik ve ulusal giysiler içindeki 800 öğrenci selam duruşu yaptı. Gözleri yaşartacak gösterilerde bulunuldu.
 
Burada Sulh Mahkemesi Birinci Yargıcı, bir hoş geldin konuşması yaptı. Elçilik Afgan toprağına Herat’tan ayak bastığı için Heratlıların büyük bir onur duyduğunu, Afgan halkının Türkiye’nin güvenini kazandığı için kendisini bahtiyar saydığını söyledi. Mustafa Kemal Paşa’nın başarılarını övdü. “Geliniz, muhabbet ve samimiyetimizi yeniden tekrar için birbirimizin ellerini sıkalım. Çünkü eller ittihat ve samimiyetle birbirine bağlı olursa düşmanın hırs ve hevesine karşı sağlam bir darbe indirirler. Özellikle yiğit Afgan’la dilâver Türk yumruğu olursa” dedi. Bir çocuk da “hoş geldiniz” şiiri okudu. Fahrettin Paşa bir teşekkür konuşması yaptı. İsteği üzerine bütün öğrencilerin karşısına getirildiği Paşa, ayağa kalkıp onlara bilim öğrenme ve eğitimin önemini anlatan bir konuşma yaptı. Daha sonra İran devletiyle Rusya Şûralar Cumhuriyeti konsolosları tarafından getirilen kutlama mektupları okundu.
 
Biraz sohbet edildikten sonra şehrin yarım saat dışındaki Bağıkarne denilen yere hareket edildi. Yol boyunca nizamiye askeri ve halk, saflar halinde saygı duruşunda bulundu.
   
Ramazan ayı idi. Fahrettin Paşa, bu Ramazan gününde karşılamanın zorluklarından söz ederek kendileri yüzünden bu zahmete girdiklerinden ötürü özür beyan edince Herat Veziri:

— Bugün bizim için bayramdır. Orucumuzu bozsak da yeridir! karşılığını verdi.
 
Kente girildiği zaman kale kapısından on bir parça top atıldı. Türk Kurulu, Afgan Kralının özel yazlığında konuk edildi. 

Afganistan’a giden kurul içinde Ankara’daki Afgan Elçilik Kurulu Müsteşarı Kali Han da vardı. O, cuma namazında minberden bir konuşma yaparak Fahrettin Paşa’dan ve onun Medine’yi nasıl savunduğundan söz edince bütün cami topluluğu ağladı.
 
1922 yılı Mayısının 21. günü bayram arifesini davullarla karşılayan Herat, Ankara’nın elçilik kurulunu yolcu etti. Başkent Kâbil’e henüz daha beş konaklık yol vardı.

KÂBİL’DE KAVUŞMANIN GÖZYAŞLARI 
 
Yolda rastlanan köylü ve göçebeler, hayatlarında bir Türk kurulu gördüklerinden ötürü Tanrı’ya şükrediyorlardı. Paşa’nın ellerine varıp ağlıyorlar ve kurulda bulunanları da ağlatıyorlardı. Türkiye ve Afganistan hakkında acı içinde haber sormaları görülecek bir manzaraydı.
 
Türk Kurulu’nun Kâbil’de nasıl karşılandığını ise Açıksöz gazetesi muhabirinin gönderdiği bir mektuptan öğreniyoruz. Buna göre kurul, Ankara’dan hareketinin yüzüncü gününde Kâbil’e ulaşmıştır. Türk subaylarının yetiştirdiği piyade, atlı ve topçu kıtaları, iki takım mızıka ve Kâbil’de oturan Türk vatandaşlarıyla Afgan halk tarafından pek içten bir törenle karşılanmıştır. Emirliğin Türk Elçiliği’ne ayırdığı köşkün bahçesinde askerî ve mülkî memurlar, ileri gelenler, Harp Okulu temsilcileri, Türk kardeşleri hakkında candan nutuklarla ve dileklerle “hoş geldiniz” konuşmaları yapmışlardır. Kurulun Afgan topraklarında geçen kırk günlük yolculuğu boyunca ağlayarak kurulu ağırlayan bütün Afganlılar gibi olağanüstü gösterilerde bulunmuşlardır.
 
Dört gün sonra Emir, Fahrettin Paşa’yı kabul etmiş, ikisi birbirlerini hıçkırıklar içinde kucaklamışlardır. (2 Temmuz 2021)

zekisarihan.com
 
Kaynaklar:
Yenigün, 3 Temmuz1922, 30 Ağustos 1922, 31 Ağustos 1922, 9 Ekim 1922. 
Akşam, 26 Temmuz 1922. 
Açıksöz, 29 Ağustos 1922.
Vakit, 16 Eylül 1922.
Matbuatı Ecnebiye Hulasaları, 26 Teşrinievvel (Ekim) 1922.

Yazar Sayfası: Yazarın Köşesi: / Tarih: 2.7.2021 08:50:25 / Okunma = 1646

Yazarın Diğer Yazıları

Psikojenik Amnezi (Yakınsak Aklın Unuttukları)
[ Ali Kurt ]

Bir Akıllının Taşınamaz Sırları
[ Ali Kurt ]

Evlilik mi, Bir Daha Düşün?
[ Ali Kurt ]

Kemik Kıran
[ Ali Kurt ]

Solak Nene, Eski Defter
[ Ali Kurt ]

Askıda Kalan Hayatlar
[ Ali Kurt ]

Delimsek
[ Ali Kurt ]

Arınma Seremonileri
[ Ali Kurt ]

Aradığınız Uzmanı Hemen Bulun... Aradığınız İşi Hemen Bulun



Erdoğan Rusya’nın Bu Planlarından Haberdar Mı? Erdoğan Rusya’nın Bu Planlarından Haberdar Mı? (10)
AKP’yi iktidarda tutmak için devlet kurumlarının “boş” gayretleri. AKP’yi iktidarda tutmak için devlet kurumlarının “boş” gayretleri. (157)
İngilizlerin Kıbrıs Tuzağı İngilizlerin Kıbrıs Tuzağı (53)
SAKARYA CEPHESİ’NDE BULUŞAN BABA-OĞUL SAKARYA CEPHESİ’NDE BULUŞAN BABA-OĞUL (95)
İHA’lara Kara Propaganda Başladı İHA’lara Kara Propaganda Başladı (124)
Diy@net Diy@net (208)
Gerçekten Pes Doğrusu!.. Gerçekten Pes Doğrusu!.. (236)
Rumlar Köşeye Sıkıştı Rumlar Köşeye Sıkıştı (308)
Büyük Orta Doğu Projesinin Perde Arkası Büyük Orta Doğu Projesinin Perde Arkası (403)
Sağlık Sektörü Neden Çökme Noktasına Geldi? Sağlık Sektörü Neden Çökme Noktasına Geldi? (523)
Taliban’ı İlk Hangi Ülke Tanır? Taliban’ı İlk Hangi Ülke Tanır? (583)
Mehmetçik’siz bir Kıbrıs olamaz! Mehmetçik’siz bir Kıbrıs olamaz! (635)
EL ATINA BİNEN EL ATINA BİNEN (748)
Afganistan’ı Bırak Suriye’ye Bak… Aynen Irak’ta Olan Oluyor!.. Afganistan’ı Bırak Suriye’ye Bak… Aynen Irak’ta Olan Oluyor!.. (766)
ZİNDANA SIZAN IŞIK ZİNDANA SIZAN IŞIK (791)
KKTC’deki Rum Okulu Kapatılmalı KKTC’deki Rum Okulu Kapatılmalı (815)
Muhaliflerin Muhalefetten Nefreti ?! Muhaliflerin Muhalefetten Nefreti ?! (1209)
Turk'ün ateşle imtihanı Turk'ün ateşle imtihanı (948)
Yerli ve milli ejército Yerli ve milli ejército (833)
Yunanistan’ın Hayal Dünyasına Geri Dönüşü Yunanistan’ın Hayal Dünyasına Geri Dönüşü (856)
YANGINDA ÇAY DAĞITARAK TESELLİ VERMEK! YANGINDA ÇAY DAĞITARAK TESELLİ VERMEK! (1042)
Saman bulamayan uçak bulabilir mı? Saman bulamayan uçak bulabilir mı? (906)
Kıbrıs’lı Türklere Pasaport Tehdidi Kıbrıs’lı Türklere Pasaport Tehdidi (1280)
Küçük Kaymaklı ve Maraş Küçük Kaymaklı ve Maraş (1334)
Sedat Peker Tuzağı Sedat Peker Tuzağı (1457)
28 Şubat Davasında Verilen Karar Sürpriz Mi?! 28 Şubat Davasında Verilen Karar Sürpriz Mi?! (1428)
Kutsallığını Kaybeden Devlet Parçalanmaya Mahkûmdur Kutsallığını Kaybeden Devlet Parçalanmaya Mahkûmdur (1594)
Kuraklık Kuraklık (1520)
MKE MKE (1468)
AFGANİSTAN’DA EMPERYALİZMİN BEKÇİLİĞİ AFGANİSTAN’DA EMPERYALİZMİN BEKÇİLİĞİ (1699)
Hep yazmak olmaz, bazen okumak lazım Hep yazmak olmaz, bazen okumak lazım (1738)
Saadet Partisi Seçime Gireceğini Sanıyor… Saadet Partisi Seçime Gireceğini Sanıyor… (2196)
Bir kadirşinaslık örneği ! Bir kadirşinaslık örneği ! (2682)
Siyaset salyası Siyaset salyası (2077)
Denenmiş denenmez Denenmiş denenmez (2180)
EŞKİYA EŞKİYA (2249)
TAHTEREVALLİ TAHTEREVALLİ (2673)
Sedat Peker Neden Yakalanamaz, Nerede Olabilir? Sedat Peker Neden Yakalanamaz, Nerede Olabilir? (3066)
Sedat Peker niye bu kadar çok izleniyor? Sedat Peker niye bu kadar çok izleniyor? (2762)
MİLLETLER TESLİM OLMAZ MİLLETLER TESLİM OLMAZ (2862)
Pandeminin Kutusu Pandeminin Kutusu (2919)
Cübbeli Amirali Kim Koruyor? Cübbeli Amirali Kim Koruyor? (3264)
Arife Arife (2715)
Güzel Günler Görecek miyiz? Güzel Günler Görecek miyiz? (3552)
Ramazanı siyasete alet etmeye kalktılar, ramazanda içki satış rekoru kırdılar! Ramazanı siyasete alet etmeye kalktılar, ramazanda içki satış rekoru kırdılar! (3509)
Al sana soykırım (3) Al sana soykırım (3) (3449)
Al sana soykırım (2) Al sana soykırım (2) (3604)
Al sana soykırım Al sana soykırım (3820)
Sözde Ermeni Soykırımının Var Olmayan Toplu Mezarları Sözde Ermeni Soykırımının Var Olmayan Toplu Mezarları (4217)
Bari Bir “Müzik Notası” Verseydiniz!.. Bari Bir “Müzik Notası” Verseydiniz!.. (3872)
Ar damarı Ar damarı (3925)
DEMOKRASİYE DARBE! DEMOKRASİYE DARBE! (4196)
Darbeler bitti paranoyası  kaldı yadigar! Darbeler bitti paranoyası kaldı yadigar! (4532)
Çöküş Döngüsü: Yolsuzluk, Yoksulluk, Yoksunluk Çöküş Döngüsü: Yolsuzluk, Yoksulluk, Yoksunluk (4552)
Üç Kuvvet Komutanına Peşin Ceza… Bu Ne Acele?.. Bu Ne Vefasızlık?.. Üç Kuvvet Komutanına Peşin Ceza… Bu Ne Acele?.. Bu Ne Vefasızlık?.. (4163)
Uzaktan çalışmanın görünmez esasları Uzaktan çalışmanın görünmez esasları (4175)
Şeytan Taburu Şeytan Taburu (4040)
SİYASETİN AKLI BAŞINDAN GİTMİŞ! SİYASETİN AKLI BAŞINDAN GİTMİŞ! (4207)
PUDRA ŞEKERİ… PUDRA ŞEKERİ… (4641)
Üretime Katkısı Olmayan Meslekler Üretime Katkısı Olmayan Meslekler (6895)
Tekkedeki Apoletli Amiralin Hikâyesi!.. Tekkedeki Apoletli Amiralin Hikâyesi!.. (4709)
ATEİST, DEİST, SOSYALİST… ATEİST, DEİST, SOSYALİST… (4671)
Montrö Montrö (4429)
Gezi Parkı... Gezi Parkı... (4887)
NEREDEN İNCELDİYSE… NEREDEN İNCELDİYSE… (5018)
Sürü Sürü (5203)
Biden’a Bir “Ucu Yanık Mektup” Daha!.. Biden’a Bir “Ucu Yanık Mektup” Daha!.. (5240)
MEHMET’İN TARİHSEL YANILGISI MEHMET’İN TARİHSEL YANILGISI (5329)
Fosforlu Cevriye Fosforlu Cevriye (5131)
KADIN ERKEKTEN ÜSTÜNDÜR! KADIN ERKEKTEN ÜSTÜNDÜR! (5781)
Türkiye Satılığa Çıkıyor Türkiye Satılığa Çıkıyor (6358)
İdlib’de 34 Şehit… Putin… Ve “Barbarlık”… İdlib’de 34 Şehit… Putin… Ve “Barbarlık”… (7715)
Kıbrıs Sorununa Hindistan-Pakistan Çözümü Kıbrıs Sorununa Hindistan-Pakistan Çözümü (7461)
Atatürk’ün Emanetleri Arasında CHP’nin Yeri Atatürk’ün Emanetleri Arasında CHP’nin Yeri (8684)
İskilipli Atıf’a rahmet okuyanlar İskilipli Atıf’ın bildirisini de okusun! İskilipli Atıf’a rahmet okuyanlar İskilipli Atıf’ın bildirisini de okusun! (10403)
18 Yıllık İktidar İcraatı 18 Yıllık İktidar İcraatı (10076)
Muammer  Aksoy ve Tüm Devrim Şehitleri Anısına Muammer Aksoy ve Tüm Devrim Şehitleri Anısına (11517)
Ayçiçeği Ayçiçeği (10400)
Ülkenin İçi Boşaltılıyor… Ülkenin İçi Boşaltılıyor… (12107)
TÜRKİYE’DE FAŞİZMİN AYAK SESLERİ TÜRKİYE’DE FAŞİZMİN AYAK SESLERİ (12479)
Beşparmak Dağları'ndaki Bayrağımız Beşparmak Dağları'ndaki Bayrağımız (12439)
PUL PUL YILDIZLI SANCAK… PUL PUL YILDIZLI SANCAK… (17010)
2021 ve Sonrasında Açlıktan Ölen Sayısı Virüsten Ölen Sayısını Geçecek 2021 ve Sonrasında Açlıktan Ölen Sayısı Virüsten Ölen Sayısını Geçecek (19081)
AÇLIĞA MAHKÛM EDEN ASGARİ ÜCRET VE EMEKÇİ CENNETİ AÇLIĞA MAHKÛM EDEN ASGARİ ÜCRET VE EMEKÇİ CENNETİ (18829)
Aşı olanı mı, olmayalım mı? Aşı olanı mı, olmayalım mı? (18370)
2020, Salgında Ruh Sağlığım Dr. Kitap’a Emanet 2020, Salgında Ruh Sağlığım Dr. Kitap’a Emanet (24961)
Redneck Redneck (17338)
TRUMP BAŞARSAYDI… TRUMP BAŞARSAYDI… (21428)
Türkiye nin Doğu Akdeniz politikası ve KKTC Türkiye nin Doğu Akdeniz politikası ve KKTC (23760)
Ülkemizin Düze Çıkması İçin 2021 Yılında Yapılması Gerekenler Ülkemizin Düze Çıkması İçin 2021 Yılında Yapılması Gerekenler (22969)
KUMSAL KATLİAMI NASIL OLDU KUMSAL KATLİAMI NASIL OLDU (26522)
ÜLKEMİZDEKİ YENİ CEPHELEŞME  ve  DEVRİMCİLERİN BARIŞ PROGRAMI ÜLKEMİZDEKİ YENİ CEPHELEŞME ve DEVRİMCİLERİN BARIŞ PROGRAMI (23586)
Yobazın tehtidi Yobazın tehtidi (23431)
YAĞMUR DUASI: CEHALET İKTİDARDA YAĞMUR DUASI: CEHALET İKTİDARDA (20457)
Neye Kriz Diyoruz, Neye Demiyoruz? Neye Kriz Diyoruz, Neye Demiyoruz? (24651)
Tank Palet... Tank Palet... (25001)
Türkiye Kornovirüs’ü ve Diğer Bulaşıcı Hastalıkları Yenebilir mi? Türkiye Kornovirüs’ü ve Diğer Bulaşıcı Hastalıkları Yenebilir mi? (23073)
TÜRK’ÜN İTİ ŞEHRE İNİNCE… TÜRK’ÜN İTİ ŞEHRE İNİNCE… (25217)
Gargara Gargara (22874)
İrini Operasyonu Sorumlularına Türkiye Tutuklama Emri Çıkartmalı İrini Operasyonu Sorumlularına Türkiye Tutuklama Emri Çıkartmalı (26922)