https://jurnalist.com.tr/ Etkin Seçkin Haber Sitesi tr 8.12.2021 18:32:38 Jurnalist Jurnalist Haber Deyay - Jurnalist Haber Sitesi

DARBE KORKUSU






Türkiye’de darbe ihtimalinin sıfır olduğu bir dönemdeyiz. Buna rağmen iktidar çevrelerinin kendilerine karşı bir darbe niyetinin bulunduğu konusundaki iddiasının ardı arkası kesilmiyor. Amacın darbe korkusu yaratarak kamuoyunu hükümete bağlamak olduğunu sanırım.

Hükümete karşı bir darbe hazırlığı bulunduğunu en kolay saptayacak olan MİT gibi kuruluşlar vardır. Bir darbe hazırlığı varsa bunu açığa çıkarmak ve darbeciler hakkında gerekli yasal işlemleri yaptırmak da hükümetin görevidir.
 
İLK DARBELERİMİZ

Siyasi tarihimizin yabancı olmadığı darbelerden biliyoruz ki darbe, hükümeti alaşağı ederek yerine yeni bir yönetim kurma işidir. Bunların sert ve kanlı olanları olduğu gibi nispeten yumuşak olanları yaşandı. Bazı darbeler parlamentoyu dağıttı, hükümet üyelerini tutukladı, cezalandırdı. Bazıları ise yalnız hükümete karşı değil, hatta hükümetten çok yükselen muhalefeti bastırmak için yapıldı.
 
Osmanlı tarihinde hükümet, hatta padişah değişikliğine yol açan sayısız darbe vardır. Modernleşme tarihimizin ilk darbesini diktatörlük sevdalısı İkinci Abdülhamit yaptı. 1878’de parlamentoyu dağıtıp kurulmakta olan parlamenter sisteme son vererek kişisel diktatörlüğünü kurdu. 30 yıl süren bu tek adam rejimine karşı da 1908’de İttihatçı subaylar dağa çıkarak Anayasanın yeniden yürürlüğe girmesini sağladılar. (23 Temmuz Hürriyet’in ilanı.) Siyasi ve toplum yaşamında bir dönüm noktası olan bu tarih, Hürriyet Bayramı olarak ilan edildi. Buna karşı 31 Mart (13 Nisan) 1909’da “din elden gidiyor!” diyen bir güruh bir süre İstanbul’a hakim olduysa da Hareket Ordusu Selanik’ten gelerek düzeni sağladı.
 
DARBE KAVRAMI SİYASET SÖZLÜĞÜNE NE ZAMAN GİRDİ?
 
Geçmiş bu darbelere karşı “darbe” sözcüğü ilk kez 1913 Babıali baskını nedeniyle siyaset sözlüğümüze girdi. İttihat ve Terakki Partisi, Hükümetin Edirne’yi Bulgarlara vereceği propagandasıyla 23 Ocak 1913’te Babıaliye silahlı bir baskın düzenleyerek Harbiye Nazırını öldürdü ve Sadrazam’ın elinden de zorla istifa dilekçesini aldı. Babıali Baskını sonraki darbelerin ilk örneği sayıldı. İktidarı bütünüyle teslim alan İttihat ve Terakki, Meclisi feshettirmek ve sopalı seçimlerle muhalefeti Meclis dışında bırakmak gibi darbeler de uyguladı.
 
İttihatçıların iktidardan uzaklaşmasını sağlayan olay, Birinci Dünya Savaşında büyük yenilgidir. Çok geçmeden Padişah Vahdettin, İttihatçılardan oluştuğu gerekçesiyle Mebuslar Meclisini dağıtarak tepeden bir darbe yaptı. 16 Mart 1920’de Son Meclisi Mebusanın İngilizler tarafından basılarak çalışamaz hale getirilmesi de parlamenter sisteme karşı darbeden başka bir şey değildir.
 
Bu tarihten, yani 23 Nisan 1920’den sonraki siyasi gelişmeleri darbe olarak değil, Anadolu İhtilali olarak adlandırıyoruz. Bu antiemperyalist bir devrimdir.  Cumhuriyet’in ilanı ve tek parti dönemindeki reformları “darbe” olarak değil, geçmiş döneme ait bazı kurumların ortadan kaldırılmasını hükümet tarafından birer “tasfiye” olarak adlandırmak gerekir. İçinde 1925 Takriri sükûn gibi muhalefete karşı yapılmış darbeyi de içeriyor.

SERİ DARBELER DÖNEMİ
  
Cumhuriyet döneminin ilk hükümet darbesi 27 Mayıs 1960 ihtilalidir. Bu hareketin darbeden daha köklü bir hareket olduğu 1961 Anayasası ile getirilen yeni rejimden anlıyoruz. Bu nedenle 1960 sonrası için o dönemde “İkinci Cumhuriyet” nitelemesi yapılmıştır.
 
İkinci darbe 12 Mart 1971’de Adalet Partisine karşı yapılmış gibi görünüyorsa da darbecilerin asıl hedef aldığı yükselen devrimci muhalefettir. Adalet Partisi kapatılmamış, hatta yeni hükümete bakan bile verdi.
 
Üçüncü darbe, 12 Eylül 1980’de Kenan Evren’in başında bulunduğu askerler tarafından yapıldı. Bu darbenin asıl hedefi de siyasi partileri kapatmak ve siyasilere politika yasağı getirmekle birlikte 12 Mart gibi solu ezmekti. Genelkurmay Bakanı Kenan Evren’in öncülüğünde emir komuta zinciriyle yapılan bu karşı devrim, ülkede sağ sol çatışmasının arttığı ve parlamentonun görevini yapamaz hale geldiği gerekçesiyle yapıldı. Bu darbe, ülkede sağcılığın ve Amerikancılığın güçlenmesi sonucunu doğurdu, Bu da Adalet ve Kalkınma Partisinin 2002’de iktidara gelmesine zemin hazırladı.

Bundan sonraki darbeyi, 28 Şubat 1997’de Erbakan Hükümeti’ne verilen muhtıradır. Bu “andıç”ı “postmodern darbe olarak” olarak gösterenler vardır. Erbakan’ın istifasıyla sonuçlanan bu darbe hükümetinin bileşiminde değişiklik yapmakla sonuçlanmıştır.
  
2007’de cumhurbaşkanlığı seçimini etkilemek için sonuçsuz kalan e-muhtırayı saymazsak, son darbe girişimi, sağcı bir kadrodan, AKP’nin iktidar ortağı Fetullahçı kadrolardan geldi, bu girişim bastırıldı ve sonuçta AKP iktidarının yerini sağlamlaştırması ile sonuçlandı. Halkoylamasından da destek alarak AKP’nin tek adam sistemine geçişini parlamenter sisteme karşı yapılan bir darbe olarak niteleyenler vardır. (12 Mayıs 2020)

Yazar Sayfası: Yazarın Köşesi: / Tarih: 14.5.2020 00:00:00 / Okunma = 13487

Yazarın Diğer Yazıları

Psikojenik Amnezi (Yakınsak Aklın Unuttukları)
[ Ali Kurt ]

Bir Akıllının Taşınamaz Sırları
[ Ali Kurt ]

Evlilik mi, Bir Daha Düşün?
[ Ali Kurt ]

Kemik Kıran
[ Ali Kurt ]

Solak Nene, Eski Defter
[ Ali Kurt ]

Askıda Kalan Hayatlar
[ Ali Kurt ]

Delimsek
[ Ali Kurt ]

Arınma Seremonileri
[ Ali Kurt ]

Aradığınız Uzmanı Hemen Bulun... Aradığınız İşi Hemen Bulun



Köle pazarı Köle pazarı (13)
Vatikan’ın Gözü Kıbrıs’ta Vatikan’ın Gözü Kıbrıs’ta (20)
Rum Yönetiminin Yeni Hayali Projesi Rum Yönetiminin Yeni Hayali Projesi (19)
Ankara’nın Kerkük Sessizliği!.. Ankara’nın Kerkük Sessizliği!.. (87)
Hangi Faiz Haram? Hangi Faiz Haram? (229)
Kendi adına konuş Kemal Bey! Kendi adına konuş Kemal Bey! (254)
NAZİLLİ CUMHURİYETİ NAZİLLİ CUMHURİYETİ (244)
Aleykümselam Aleykümselam (310)
Asgari Ücret Vergi Dışı Kalsın Söylemi Muhalefetin İyi Niyetli ama Büyük Yanlışıdır Asgari Ücret Vergi Dışı Kalsın Söylemi Muhalefetin İyi Niyetli ama Büyük Yanlışıdır (630)
Lozan Çatır Çatır Çiğnenirken!.. Lozan Çatır Çatır Çiğnenirken!.. (505)
20 yıl önce yazılan 20 yılı anlatan yazı 20 yıl önce yazılan 20 yılı anlatan yazı (688)
Güvenlik Kuvvetlerimize Verilen Arazi Güvenlik Kuvvetlerimize Verilen Arazi (807)
AKP Oyu neden sıfırlanmıyor? AKP Oyu neden sıfırlanmıyor? (1040)
Görünmez goril! Görünmez goril! (846)
Bu Ekonomik Bataklıktan Çıkmak Mümkün mü? Bu Ekonomik Bataklıktan Çıkmak Mümkün mü? (1183)
Bugün rengarenk bir gün Bugün rengarenk bir gün (985)
Erdoğan Rusya’nın Bu Planlarından Haberdar Mı? Erdoğan Rusya’nın Bu Planlarından Haberdar Mı? (1067)
AKP’yi iktidarda tutmak için devlet kurumlarının “boş” gayretleri. AKP’yi iktidarda tutmak için devlet kurumlarının “boş” gayretleri. (1332)
İngilizlerin Kıbrıs Tuzağı İngilizlerin Kıbrıs Tuzağı (1265)
SAKARYA CEPHESİ’NDE BULUŞAN BABA-OĞUL SAKARYA CEPHESİ’NDE BULUŞAN BABA-OĞUL (1280)
İHA’lara Kara Propaganda Başladı İHA’lara Kara Propaganda Başladı (1200)
Diy@net Diy@net (1443)
Gerçekten Pes Doğrusu!.. Gerçekten Pes Doğrusu!.. (1502)
Rumlar Köşeye Sıkıştı Rumlar Köşeye Sıkıştı (1608)
Büyük Orta Doğu Projesinin Perde Arkası Büyük Orta Doğu Projesinin Perde Arkası (1671)
Sağlık Sektörü Neden Çökme Noktasına Geldi? Sağlık Sektörü Neden Çökme Noktasına Geldi? (1902)
Taliban’ı İlk Hangi Ülke Tanır? Taliban’ı İlk Hangi Ülke Tanır? (1921)
Mehmetçik’siz bir Kıbrıs olamaz! Mehmetçik’siz bir Kıbrıs olamaz! (1987)
EL ATINA BİNEN EL ATINA BİNEN (2038)
Afganistan’ı Bırak Suriye’ye Bak… Aynen Irak’ta Olan Oluyor!.. Afganistan’ı Bırak Suriye’ye Bak… Aynen Irak’ta Olan Oluyor!.. (1976)
ZİNDANA SIZAN IŞIK ZİNDANA SIZAN IŞIK (2021)
KKTC’deki Rum Okulu Kapatılmalı KKTC’deki Rum Okulu Kapatılmalı (2133)
Muhaliflerin Muhalefetten Nefreti ?! Muhaliflerin Muhalefetten Nefreti ?! (2757)
Turk'ün ateşle imtihanı Turk'ün ateşle imtihanı (2372)
Yerli ve milli ejército Yerli ve milli ejército (2188)
Yunanistan’ın Hayal Dünyasına Geri Dönüşü Yunanistan’ın Hayal Dünyasına Geri Dönüşü (2228)
YANGINDA ÇAY DAĞITARAK TESELLİ VERMEK! YANGINDA ÇAY DAĞITARAK TESELLİ VERMEK! (2571)
Saman bulamayan uçak bulabilir mı? Saman bulamayan uçak bulabilir mı? (2325)
Kıbrıs’lı Türklere Pasaport Tehdidi Kıbrıs’lı Türklere Pasaport Tehdidi (2838)
Küçük Kaymaklı ve Maraş Küçük Kaymaklı ve Maraş (2899)
Sedat Peker Tuzağı Sedat Peker Tuzağı (2974)
28 Şubat Davasında Verilen Karar Sürpriz Mi?! 28 Şubat Davasında Verilen Karar Sürpriz Mi?! (2928)
Kutsallığını Kaybeden Devlet Parçalanmaya Mahkûmdur Kutsallığını Kaybeden Devlet Parçalanmaya Mahkûmdur (3170)
Kuraklık Kuraklık (3136)
MKE MKE (2981)
1922’DE ANKARA’NIN ELÇİLİK KURULU AFGANİSTAN’DA  NASIL KARŞILANDI? 1922’DE ANKARA’NIN ELÇİLİK KURULU AFGANİSTAN’DA NASIL KARŞILANDI? (3195)
AFGANİSTAN’DA EMPERYALİZMİN BEKÇİLİĞİ AFGANİSTAN’DA EMPERYALİZMİN BEKÇİLİĞİ (3295)
Hep yazmak olmaz, bazen okumak lazım Hep yazmak olmaz, bazen okumak lazım (3235)
Saadet Partisi Seçime Gireceğini Sanıyor… Saadet Partisi Seçime Gireceğini Sanıyor… (3954)
Bir kadirşinaslık örneği ! Bir kadirşinaslık örneği ! (4451)
Siyaset salyası Siyaset salyası (3628)
Denenmiş denenmez Denenmiş denenmez (3826)
EŞKİYA EŞKİYA (3881)
TAHTEREVALLİ TAHTEREVALLİ (4211)
Sedat Peker Neden Yakalanamaz, Nerede Olabilir? Sedat Peker Neden Yakalanamaz, Nerede Olabilir? (4717)
Sedat Peker niye bu kadar çok izleniyor? Sedat Peker niye bu kadar çok izleniyor? (4316)
MİLLETLER TESLİM OLMAZ MİLLETLER TESLİM OLMAZ (4327)
Pandeminin Kutusu Pandeminin Kutusu (4378)
Cübbeli Amirali Kim Koruyor? Cübbeli Amirali Kim Koruyor? (4585)
Arife Arife (3932)
Güzel Günler Görecek miyiz? Güzel Günler Görecek miyiz? (4783)
Ramazanı siyasete alet etmeye kalktılar, ramazanda içki satış rekoru kırdılar! Ramazanı siyasete alet etmeye kalktılar, ramazanda içki satış rekoru kırdılar! (4684)
Al sana soykırım (3) Al sana soykırım (3) (4534)
Al sana soykırım (2) Al sana soykırım (2) (4727)
Al sana soykırım Al sana soykırım (4827)
Sözde Ermeni Soykırımının Var Olmayan Toplu Mezarları Sözde Ermeni Soykırımının Var Olmayan Toplu Mezarları (5391)
Bari Bir “Müzik Notası” Verseydiniz!.. Bari Bir “Müzik Notası” Verseydiniz!.. (4801)
Ar damarı Ar damarı (4877)
DEMOKRASİYE DARBE! DEMOKRASİYE DARBE! (5101)
Darbeler bitti paranoyası  kaldı yadigar! Darbeler bitti paranoyası kaldı yadigar! (5581)
Çöküş Döngüsü: Yolsuzluk, Yoksulluk, Yoksunluk Çöküş Döngüsü: Yolsuzluk, Yoksulluk, Yoksunluk (5626)
Üç Kuvvet Komutanına Peşin Ceza… Bu Ne Acele?.. Bu Ne Vefasızlık?.. Üç Kuvvet Komutanına Peşin Ceza… Bu Ne Acele?.. Bu Ne Vefasızlık?.. (5051)
Uzaktan çalışmanın görünmez esasları Uzaktan çalışmanın görünmez esasları (5068)
Şeytan Taburu Şeytan Taburu (4980)
SİYASETİN AKLI BAŞINDAN GİTMİŞ! SİYASETİN AKLI BAŞINDAN GİTMİŞ! (5075)
PUDRA ŞEKERİ… PUDRA ŞEKERİ… (5622)
Üretime Katkısı Olmayan Meslekler Üretime Katkısı Olmayan Meslekler (8271)
Tekkedeki Apoletli Amiralin Hikâyesi!.. Tekkedeki Apoletli Amiralin Hikâyesi!.. (5639)
ATEİST, DEİST, SOSYALİST… ATEİST, DEİST, SOSYALİST… (5534)
Montrö Montrö (5292)
Gezi Parkı... Gezi Parkı... (5840)
NEREDEN İNCELDİYSE… NEREDEN İNCELDİYSE… (6007)
Sürü Sürü (6139)
Biden’a Bir “Ucu Yanık Mektup” Daha!.. Biden’a Bir “Ucu Yanık Mektup” Daha!.. (6186)
MEHMET’İN TARİHSEL YANILGISI MEHMET’İN TARİHSEL YANILGISI (6251)
Fosforlu Cevriye Fosforlu Cevriye (6041)
KADIN ERKEKTEN ÜSTÜNDÜR! KADIN ERKEKTEN ÜSTÜNDÜR! (6891)
Türkiye Satılığa Çıkıyor Türkiye Satılığa Çıkıyor (7565)
İdlib’de 34 Şehit… Putin… Ve “Barbarlık”… İdlib’de 34 Şehit… Putin… Ve “Barbarlık”… (9222)
Kıbrıs Sorununa Hindistan-Pakistan Çözümü Kıbrıs Sorununa Hindistan-Pakistan Çözümü (8816)
Atatürk’ün Emanetleri Arasında CHP’nin Yeri Atatürk’ün Emanetleri Arasında CHP’nin Yeri (10205)
İskilipli Atıf’a rahmet okuyanlar İskilipli Atıf’ın bildirisini de okusun! İskilipli Atıf’a rahmet okuyanlar İskilipli Atıf’ın bildirisini de okusun! (12138)
18 Yıllık İktidar İcraatı 18 Yıllık İktidar İcraatı (11655)
Muammer  Aksoy ve Tüm Devrim Şehitleri Anısına Muammer Aksoy ve Tüm Devrim Şehitleri Anısına (13525)
Ayçiçeği Ayçiçeği (11952)
Ülkenin İçi Boşaltılıyor… Ülkenin İçi Boşaltılıyor… (13860)
TÜRKİYE’DE FAŞİZMİN AYAK SESLERİ TÜRKİYE’DE FAŞİZMİN AYAK SESLERİ (14358)
Beşparmak Dağları'ndaki Bayrağımız Beşparmak Dağları'ndaki Bayrağımız (14402)
PUL PUL YILDIZLI SANCAK… PUL PUL YILDIZLI SANCAK… (18416)
2021 ve Sonrasında Açlıktan Ölen Sayısı Virüsten Ölen Sayısını Geçecek 2021 ve Sonrasında Açlıktan Ölen Sayısı Virüsten Ölen Sayısını Geçecek (20984)