https://jurnalist.com.tr/ Etkin Seçkin Haber Sitesi tr 16.08.2022 22:39:22 Jurnalist Jurnalist Haber Deyay - Jurnalist Haber Sitesi

İSTANBUL’DA 100 YIL ÖNCEKİ SALGINLAR






Dünya çapında büyük bir bela ile karşı karşıyayız. Corona ile bu savaşımızın sonunda neler kaybedeceğimizi henüz kestiremiyoruz. Bütün insanlığa kolay gelsin.
 
Salgın deyince 100 yıl önce İstanbul’da yaşanan salgın hastalıkları hatırladım ve onların haber özetlerinden kısa bir yazı yaptım. 

                                                   *
 
İnsanlık tarihinin gördüğü en büyük salgın olan 1918’deki İspanyol nezlesinden dünya nüfusunun yüzde 15’i eksildi. Bu hastalıktan 50-100 milyon arası kişi öldü. Mart 1918’da ABD’de ortaya çıkan bu salgına İspanyol Nezlesi denmesinin nedeni, savaş içindeki ülkelerde sansür nedeniyle hastalıktan söz edilememesi, İspanya savaşta değildi.
 
 Birinci Dünya Savaşında, cephelerdeki açlık, soğuk, sağlık koşullarının elverişsizliği gibi nedenlerle veba, tifüs, frengi, verem, çiçek gibi hastalıklardan Osmanlı cephelerinde on binlerce erin öldüğü bilinir. (Annemin babası Ali, 1917’de hastalıktan hava değişimine gelmiş ve köyde ölmüştür.)

 İSPANYOL GRİBİ İSTANBUL’DA
 
 Osmanlılar, İspanyol gribiyle de Eylül 1918’de İstanbul’da tanıştı. Virüs Anadolu’ya da bulaştı ama en büyük tahribatını İstanbul’da yaptı.

 İstanbul gazeteleri, Eylül 1918’den başlayarak bu hastalıkla ve hastalığa karşı alınan önlemlerin haberleriyle doludur. 

 İstanbul’da zaten sağlıklı bir eğitim yapılamıyordu. İtilaf Devletleri bazı okul binalarına el koymuştu. Maaşlarını alamayan öğretmenlerin meslekten ayrılma eğilimleri görülüyordu. Devlet, eğitim giderlerini karşılayacak bir bütçeye de sahip değildi. Bütün bu olumsuzlukların üzerine salgın hastalıklar nedeniyle okulların tatil edilmesi gündeme geldi.

 OKULLAR TATİL
 
 Mondros Ateşkes Anlaşması’nın ertesi günü olan 31 Ekim 1918 tarihli Tevhidiefkâr gazetesi, okulların bir haftadır tatil olduğunu, hastalık geçmediğinden tatilin bir hafta daha uzatılacağını haber vermiştir. 1 Kasım 1918 tarihli Vakit’te Maarif Müdürlüğünün açıklaması yer almaktadır. Buna göre İspanyol nezlesinin bulaşıcı bir hal alması nedeniyle okulların bir süre daha kapalı kalacağı bildirilmektedir. Gebze Erkek Okulu da aynı nedenle 10 gün tatil edilmiştir. Sıhhiye Umum Müdürlüğü, 7 Kasım günü yayımlanan genelgesinde okulların 9 Kasım’dan başlayarak açılacağı duyurulmaktadır.
 
 Aradan bir ay geçmeden İstanbul’da İspanyol nezlesi yeniden şiddetlenmiştir. Bazı okullardaki öğretmen ve öğrenciler hasta olmuşlardır. Zaman gazetesi (7 Aralık 1918) Okulları, geçen ayki tehlikeden daha büyüğü beklemektedir. Sıhhiye Müdürlüğü okulları kapatmalıdır. Nitekim birkaç gün sonra okullar yeni bir karara kadar kapatılmıştır. Sinemalar da kapalıdır. 2 Ocak 1919 günü İspanyol nezlesinden bir haftada 350 kişinin öldüğü yazılmıştır. (Vakit, 1 ve 2 Ocak 1919)

 AŞISI YOK!

 6 Ocak’ta okulların ve sinemaların bazı şartlarla açılacağı yazılmıştır. Maarif Nezareti, bu hastalıkla baş edebilecek araçları olan okulların hemen açılacağını açıklamıştır. (Zaman 6 Ocak 1919). Hastalıktan ötürü İstanbul Sultanisinin yatılı öğrencilerinden bazıları gündüzlüye geçmiştir. İspanyol gribinin aşısı yoktur. Sıhhiye Müdürlüğü, öksürük mendili kullanmak, hasta ziyareti yapmamak, kapalı mekânları havalandırmak, kalabalıklardan uzak durmak, hastalık süresince yataktan çıkmamak, ıhlamur içmek gibi tanıdık tavsiyelerde bulun muştur. (Fikriyat, internet)
 
           Özel okullarda çocuk okutanlar, zamanında ödedikleri taksitlerin peşine düşmüşlerdir. Dişlerinden tırnaklarından artırarak taksitleri ödedikleri halde gerek salgın hastalıklar, gerek başka nedenlerle okullar iki ay geç açılmıştır. 10 Aralığa kadar okullar tatil edilmiştir, ne zaman açılacakları da belli değildir. (Yeni Gazete, 20 Aralık 1918) Maarif Nezareti, eğitimdeki iki aylık kaybın yılsonuna eklenerek telafi edileceğini açıklamıştır. (Edirne, 26 Aralık 1918)

          VEBA DA VAR!

 1919-1920 Öğretim yılının korkulu hastalığı da vebadır. Vakit, 4 Kasım 1919’da “Vebanın İstanbul tarafına atladığını” haber vermiştir. Ertesi günkü haberine göre ise “Veba, pek tehlikeli bir hal almıştır.” Bu nedenle okullar 6 Kasım 1919’da kapatılmıştır. Maarif Nezareti, bütün okullar ile fakültelerin 12 Kasım’dan başlayarak açılacağını duyurmuştur. (Vakit, 11 Ekim 1919)

 Okullar sağlık kontrolünden geçirilmiş, açılmasında sakınca görülmeyenlerin, hafta başı olan 15 Kasım Cumartesi günü açılmasına karar verilmiştir. Veba görülen bölgelerin dışında kalan okulların öğrenci, öğretmen ve hizmetlileri aşılanacaktır. (İstiklal, 13 Kasım 1919) Türk Dünyası gazetesi (11 Kasım 1919), okulların hepsinin değil, yatılısı da bulunan gündüzlü okulların tatil edildiğini yazarak bu kararı eleştirmektedir. Yatılı okullara giren çıkanların da bu hastalığı bulaştırabileceğini, bu nedenle bütün okulların açık olması gerektiğini yazmıştır.

 “YASSI ŞİŞELER” AVRUPA’DAN GELMEMİŞ!
 
 Vebaya karşı bütün öğretmen ve öğrencilerin aşılanması kararı alınmışsa da elde yeteri kadar aşı yoktur. Savaştan önce Avrupa’ya sipariş edilen “yassı şişeler” gelmemiştir. (Vakit, 25 Aralık 1919)

 İspanyol gribi de sürmektedir. Ihlamur Kasrı’ndaki Şehzadeler Mektebi, İspanyol nezlesi nedeniyle 10 gün süreyle kapatılmıştır (Vakit, 25 Aralık 1919) Maarif Nezareti, üniversite de içinde olmak üzere okulları on gün süreyle yeniden tatil etmiştir. (Peyam, 29 Aralık 1919)

            1921 yılında da Galatasaray Lisesinin okulda çıkan hastalık nedeniyle bir süre tatil edildiğini İleri’nin 8 Şubat 1921 tarihli sayısında okuyoruz.
 
 1922 yılı başlarında İstanbul’da bu kez kızamık baş göstermiş ve okullara kadar yayılmıştır. Bir yandan da çocuklara çiçek aşısı yapılmaktadır. (Yeni Şark, 6 Şubat 1922)

Yazar Sayfası: Yazarın Köşesi: / Tarih: 14.03.2020 00:00:00 / Okunma = 12105

Yazarın Diğer Yazıları

Psikojenik Amnezi (Yakınsak Aklın Unuttukları)
[ Ali Kurt ]

Bir Akıllının Taşınamaz Sırları
[ Ali Kurt ]

Evlilik mi, Bir Daha Düşün?
[ Ali Kurt ]

Kemik Kıran
[ Ali Kurt ]

Solak Nene, Eski Defter
[ Ali Kurt ]

Askıda Kalan Hayatlar
[ Ali Kurt ]

Delimsek
[ Ali Kurt ]

Arınma Seremonileri
[ Ali Kurt ]

Aradığınız Uzmanı Hemen Bulun... Aradığınız İşi Hemen Bulun



Rumların Azerbaycan korkusu Rumların Azerbaycan korkusu (104)
Türkiye’nin Mezhepçilik Çıkmazı Türkiye’nin Mezhepçilik Çıkmazı (216)
KADINLAR NEDEN DERLİ TOPLU GİYİNİR? KADINLAR NEDEN DERLİ TOPLU GİYİNİR? (188)
Todor Jivkov da gelecek mi? Todor Jivkov da gelecek mi? (377)
S-400’ler Çeyiz Sandığı İçin mi Alındı?! S-400’ler Çeyiz Sandığı İçin mi Alındı?! (404)
BM ve Kıbrıs’ta Çözüm BM ve Kıbrıs’ta Çözüm (726)
İktidar Olmak İsteyen Muhalefet Topluma Pozitif Enerji Verebilmelidir – 4 İktidar Olmak İsteyen Muhalefet Topluma Pozitif Enerji Verebilmelidir – 4 (1198)
Kimmiş Revizyonist? Kimmiş Revizyonist? (949)
Bu krizden çıkmak mümkün mü? Bu krizden çıkmak mümkün mü? (1019)
Suudi Prens Gelirken Neler Gitti?! Suudi Prens Gelirken Neler Gitti?! (962)
Ben Yeni Cumhurbaşkanı Seçilsem İlk Önce Ne yapardım? Ben Yeni Cumhurbaşkanı Seçilsem İlk Önce Ne yapardım? (1217)
Sansür yasası Sansür yasası (1231)
Türkiye Saldırı Altında Türkiye Saldırı Altında (1249)
Enflasyon suçtur Enflasyon suçtur (2041)
İktidarın “Din Soslu” Yeni Sosyal Medya İşgali İktidarın “Din Soslu” Yeni Sosyal Medya İşgali (2182)
Mazot niye 25 lira? Mazot niye 25 lira? (2073)
Hadi oradan! Hadi oradan! (2154)
Batı Ne Verdiği Sözü Tutar Ne Attığı İmzaya Uyar!.. Batı Ne Verdiği Sözü Tutar Ne Attığı İmzaya Uyar!.. (2223)
Her şeyi biliyorlar ama bilmezlik yapıyorlar. Her şeyi biliyorlar ama bilmezlik yapıyorlar. (2100)
Turken Turken (2442)
Amerika Dedeağaç’a Niye Gelmiş?! Amerika Dedeağaç’a Niye Gelmiş?! (2739)
Belediye otobüsü Belediye otobüsü (2882)
EZAN SESİNDEN RAHATSIZ OLMAK! EZAN SESİNDEN RAHATSIZ OLMAK! (3031)
Sesli İstila Sesli İstila (2955)
BADE HARABEL UKRAYNA BADE HARABEL UKRAYNA (3304)
Osman Kavala Osman Kavala (3496)
İftirasıyla Böyle “Mücadele” Ediliyor… Hep Birlikte Ağlayalım!.. İftirasıyla Böyle “Mücadele” Ediliyor… Hep Birlikte Ağlayalım!.. (3526)
Ülkenin kurtuluşu Emevi Kültürü’nden vazgeçmekle başlar Ülkenin kurtuluşu Emevi Kültürü’nden vazgeçmekle başlar (4004)
23 Nisan, neşe dolmuyor insan 23 Nisan, neşe dolmuyor insan (3714)
Irak Nota Verdi… Erdoğan Teşekkür Etti… Irak Nota Verdi… Erdoğan Teşekkür Etti… (3754)
İKİNCİ YÜZYIL İÇİN TEMEL EĞİTİMDE YENİDEN BİR OKULLAŞMA MODELİ ÖNERİSİ İKİNCİ YÜZYIL İÇİN TEMEL EĞİTİMDE YENİDEN BİR OKULLAŞMA MODELİ ÖNERİSİ (4225)
Hıfzı Veldet Velidedeoğlu anısına saygılarla Hıfzı Veldet Velidedeoğlu anısına saygılarla (4035)
Bucha’da ne oldu? Bucha’da ne oldu? (4102)
İSRAİL DOĞALGAZI KKTC’DEN Mİ GEÇECEK? İSRAİL DOĞALGAZI KKTC’DEN Mİ GEÇECEK? (4344)
Bolluk bereket Bolluk bereket (4810)
Böyle Giderse, Bayrak İner, Ezanlar Susar! Böyle Giderse, Bayrak İner, Ezanlar Susar! (4267)
Rusya, Ukrayna savaşında kalbimiz Ukrayna tarafındadır. Rusya, Ukrayna savaşında kalbimiz Ukrayna tarafındadır. (4537)
Rusya Ukrayna Savaşı ve Asıl Kim Kaybetti Rusya Ukrayna Savaşı ve Asıl Kim Kaybetti (4131)
Kim Savaş İster? (Ben!) Kim Savaş İster? (Ben!) (4145)
MUAMMER AKSOY’u 1966 yılında yazdığı bir yazıyla anıyoruz MUAMMER AKSOY’u 1966 yılında yazdığı bir yazıyla anıyoruz (4670)
YERLİ VE MİLLÎ YERLİ VE MİLLÎ (4742)
Sezen Aksu Sezen Aksu (5116)
BİNDİK BİR ALAMETE… BİNDİK BİR ALAMETE… (5182)
Enes Enes (5936)
Kazakistan’da Kim İsyan Çıkardı, Kim Darbe Yaptı? Kazakistan’da Kim İsyan Çıkardı, Kim Darbe Yaptı? (5141)
Kreşte Kur’an ve İkiz Sözleşmeler Kreşte Kur’an ve İkiz Sözleşmeler (5520)
Diktatörler her zaman ülkesini ve halkını satar! Diktatörler her zaman ülkesini ve halkını satar! (5377)
Kıbrıs birleşirse Türklerin hakkı ne olacak? Kıbrıs birleşirse Türklerin hakkı ne olacak? (5732)
Yeni “Sömürge Valisi” Nasıl Karşılanacak? Yeni “Sömürge Valisi” Nasıl Karşılanacak? (5697)
Cumhuriyet Gazetesi’ni ancak ben kurtarırım! Cumhuriyet Gazetesi’ni ancak ben kurtarırım! (5422)
Tsunami Tsunami (6856)
Nas Değil BOP Nas Değil BOP (5766)
Kıbrıs’ın Kaderinin Değiştiği Gün Kıbrıs’ın Kaderinin Değiştiği Gün (6148)
Faiz Faydalıdır! Faiz Faydalıdır! (5637)
Cassandra Cassandra (6642)
Rumlar Yeni Yaptırımlar Peşinde Rumlar Yeni Yaptırımlar Peşinde (5985)
ÖĞRETMENLİĞİN KİMLİK BUHRANI ÖĞRETMENLİĞİN KİMLİK BUHRANI (6410)
Stokçuluk Faydalıdır! Stokçuluk Faydalıdır! (6194)
Köle pazarı Köle pazarı (6998)
Vatikan’ın Gözü Kıbrıs’ta Vatikan’ın Gözü Kıbrıs’ta (6206)
Rum Yönetiminin Yeni Hayali Projesi Rum Yönetiminin Yeni Hayali Projesi (6536)
Ankara’nın Kerkük Sessizliği!.. Ankara’nın Kerkük Sessizliği!.. (6537)
Hangi Faiz Haram? Hangi Faiz Haram? (7232)
Kendi adına konuş Kemal Bey! Kendi adına konuş Kemal Bey! (6725)
NAZİLLİ CUMHURİYETİ NAZİLLİ CUMHURİYETİ (6792)
Aleykümselam Aleykümselam (7259)
Asgari Ücret Vergi Dışı Kalsın Söylemi Muhalefetin İyi Niyetli ama Büyük Yanlışıdır Asgari Ücret Vergi Dışı Kalsın Söylemi Muhalefetin İyi Niyetli ama Büyük Yanlışıdır (7658)
Lozan Çatır Çatır Çiğnenirken!.. Lozan Çatır Çatır Çiğnenirken!.. (7148)
20 yıl önce yazılan 20 yılı anlatan yazı 20 yıl önce yazılan 20 yılı anlatan yazı (7949)
Güvenlik Kuvvetlerimize Verilen Arazi Güvenlik Kuvvetlerimize Verilen Arazi (7509)
AKP Oyu neden sıfırlanmıyor? AKP Oyu neden sıfırlanmıyor? (8234)
Görünmez goril! Görünmez goril! (7924)
Bu Ekonomik Bataklıktan Çıkmak Mümkün mü? Bu Ekonomik Bataklıktan Çıkmak Mümkün mü? (7684)
Bugün rengarenk bir gün Bugün rengarenk bir gün (7642)
Erdoğan Rusya’nın Bu Planlarından Haberdar Mı? Erdoğan Rusya’nın Bu Planlarından Haberdar Mı? (7212)
AKP’yi iktidarda tutmak için devlet kurumlarının “boş” gayretleri. AKP’yi iktidarda tutmak için devlet kurumlarının “boş” gayretleri. (7966)
İngilizlerin Kıbrıs Tuzağı İngilizlerin Kıbrıs Tuzağı (7964)
SAKARYA CEPHESİ’NDE BULUŞAN BABA-OĞUL SAKARYA CEPHESİ’NDE BULUŞAN BABA-OĞUL (7882)
İHA’lara Kara Propaganda Başladı İHA’lara Kara Propaganda Başladı (7369)
Diy@net Diy@net (8548)
Gerçekten Pes Doğrusu!.. Gerçekten Pes Doğrusu!.. (7734)
Rumlar Köşeye Sıkıştı Rumlar Köşeye Sıkıştı (8189)
Büyük Orta Doğu Projesinin Perde Arkası Büyük Orta Doğu Projesinin Perde Arkası (8030)
Sağlık Sektörü Neden Çökme Noktasına Geldi? Sağlık Sektörü Neden Çökme Noktasına Geldi? (8367)
Taliban’ı İlk Hangi Ülke Tanır? Taliban’ı İlk Hangi Ülke Tanır? (7971)
Mehmetçik’siz bir Kıbrıs olamaz! Mehmetçik’siz bir Kıbrıs olamaz! (8049)
EL ATINA BİNEN EL ATINA BİNEN (8207)
Afganistan’ı Bırak Suriye’ye Bak… Aynen Irak’ta Olan Oluyor!.. Afganistan’ı Bırak Suriye’ye Bak… Aynen Irak’ta Olan Oluyor!.. (8127)
ZİNDANA SIZAN IŞIK ZİNDANA SIZAN IŞIK (7845)
KKTC’deki Rum Okulu Kapatılmalı KKTC’deki Rum Okulu Kapatılmalı (7911)
Muhaliflerin Muhalefetten Nefreti ?! Muhaliflerin Muhalefetten Nefreti ?! (9961)
Turk'ün ateşle imtihanı Turk'ün ateşle imtihanı (8882)
Yerli ve milli ejército Yerli ve milli ejército (8620)
Yunanistan’ın Hayal Dünyasına Geri Dönüşü Yunanistan’ın Hayal Dünyasına Geri Dönüşü (8482)
YANGINDA ÇAY DAĞITARAK TESELLİ VERMEK! YANGINDA ÇAY DAĞITARAK TESELLİ VERMEK! (8400)
Saman bulamayan uçak bulabilir mı? Saman bulamayan uçak bulabilir mı? (8995)
Kıbrıs’lı Türklere Pasaport Tehdidi Kıbrıs’lı Türklere Pasaport Tehdidi (8533)
Küçük Kaymaklı ve Maraş Küçük Kaymaklı ve Maraş (8262)
Sedat Peker Tuzağı Sedat Peker Tuzağı (9469)
28 Şubat Davasında Verilen Karar Sürpriz Mi?! 28 Şubat Davasında Verilen Karar Sürpriz Mi?! (8859)